Een ruime meerderheid van de Nederlanders verzet zich tegen patenten op planten en andere levende organismen. Dat blijkt uit een representatief onderzoek van Civey in opdracht van Oxfam Novib en de coalitie No Patents on Seeds!. Driekwart van de respondenten is tegen dergelijke patenten, terwijl 84% het belang van biodiversiteit in zaden en veredeling onderstreept.
Tegelijkertijd groeit de zorg over aankomende Europese regelgeving rond genetisch ontwikkelde gewassen, waarin patenten op planteigenschappen niet expliciet worden uitgesloten — ook niet wanneer die van nature voorkomen. Volgens critici dreigt voedsel daarmee verder te verschuiven van basisvoorziening naar commercieel product.
De maatschappelijke en economische impact kan aanzienlijk zijn, stelt Nout van der Vaart: 'Patenten geven grote agrobedrijven controle over zaden, prijzen en toegang tot veredeling. Kleine en middelgrote veredelingsbedrijven kunnen de juridische strijd niet aan en verdwijnen van de markt. Boeren raken afhankelijk van een handvol multinationals, terwijl diversiteit verdwijnt. Precies die diversiteit is onmisbaar om landbouw bestand te maken tegen klimaatverandering, ziektes en misoogsten'.
Ook internationaal zijn de gevolgen groot. In veel landen in het mondiale zuiden zijn boeren afhankelijk van vrij toegankelijke zaden die zij zelf kunnen bewaren, delen en aanpassen aan lokale omstandigheden. Patenten op basale planteigenschappen kunnen deze praktijk onder druk zetten, met risico's voor voedselproductie, inkomens en voedselzekerheid.
Volgens de betrokken organisaties tonen zowel het opinieonderzoek als juridische analyses aan dat patenten op voedselgewassen binnen het Europese octrooirecht kunnen worden uitgesloten. Zij roepen beleidsmakers dan ook op om biodiversiteit en toegankelijkheid van zaden centraal te stellen en verdere privatisering van voedselproductie te voorkomen.
Bron: Oxfam Novib
