Een nieuw rapport van de coalitie No Patents on Seeds! stelt dat het Europees Octrooibureau (EPO) in de praktijk de regels rond het verbod op octrooien op conventioneel veredelde planten omzeilt. In 2017 werd binnen de EU het Europees Octrooiverdrag (EPC) aangepast om dit soort octrooien expliciet uit te sluiten, maar volgens het rapport worden nog altijd patenten verleend op natuurlijk voorkomende genen en op planten waarin deze genen aanwezig zijn. Volgens No Patents on Seeds! laat de praktijk van het EPO zien dat dit verbod in de uitvoering niet consequent wordt gevolgd.
© Nagy-bagoly Ilona | Dreamstime
Consequente omzeiling
"Octrooien op planten verkregen door conventionele veredeling zijn in Europa verboden. De EU heeft dit in 2017 duidelijk gemaakt door de regels van het Europees Octrooiverdrag (EPC) te wijzigen. De huidige praktijk van het Europees Octrooibureau (EPO) laat echter zien dat dit verbod consequent wordt omzeild," aldus het rapport. Christoph Then van No Patents on Seeds! stelt: "Natuurlijk voorkomende genen worden ontdekt in bestaande variëteiten of wilde planten. Deze genvarianten kunnen vervolgens ook worden gebruikt als 'merkergenen' om de gewenste planten te selecteren. Deze patenten hebben betrekking op de genen en het gebruik van de betreffende planten voor de veredeling."
Van nature voorkomend
Het rapport noemt onder meer een patent van KWS op conventioneel geteelde maïs met verbeterde verteerbaarheid (EP3560330), dat in 2022 werd verleend. Dit patent omvat volgens de coalitie van nature voorkomende genvarianten en strekt zich uit tot alle maïsplanten met de betreffende eigenschap voor diervoederproductie.
Dagmar Urban van Arche Noah zegt hierover: "Ondanks de uitdrukkelijke intentie van de EU om deze patenten te verbieden, bestaat de vrees dat er de komende jaren honderden patenten zullen worden verleend op conventioneel geteelde planten. Deze ontwikkeling belemmert of blokkeert zelfs de toegang tot biologische diversiteit, die onmisbaar is voor het kweken van planten met ziekteresistentie en voor aanpassing aan klimaatverandering. De gevolgen treffen vooral kleine en middelgrote veredelingsbedrijven, zelfs als zij geen genetische modificatie willen toepassen. Ook de landbouw wordt hierdoor getroffen."
Bezwaar
Volgens het rapport verwierp het EPO in november 2025 een bezwaar tegen het KWS-octrooi, waarna beroep werd aangetekend. Inmiddels zouden minstens vijf vergelijkbare patenten zijn verleend en lopen er ongeveer veertig nieuwe aanvragen met soortgelijke claims. In het debat rond nieuwe genomische technieken riep het Europees Parlement in 2024 op tot beperkingen op dit soort octrooien, een standpunt dat in maart 2026 werd gesteund door de Duitse landbouwministers. Opiniepeilingen in meerdere EU-landen laten volgens het rapport zien dat ongeveer 80 procent van de bevolking tegen octrooien op zaden is.
Gevolgen
De coalitie waarschuwt dat, als er geen effectieve beperkingen komen, dit gevolgen kan hebben voor plantenveredeling en landbouw. De stemming over nieuwe regelgeving rond NGT-planten staat gepland voor mei, maar in de huidige tekst ontbreekt volgens de coalitie een effectief verbod op octrooien op zaden. No Patents on Seeds! roept daarom op het voorstel te verwerpen of aan te passen.
Bron: No Patents on Seeds!
