In Nederland is in 2024 in totaal 8,1 miljoen kilo gewasbeschermingsmiddelen verkocht, een stijging van 8 procent ten opzichte van een jaar eerder. Vooral de verkoop van middelen tegen schimmels nam toe, met 42 procent. Volgens cijfers uit het Compendium voor de Leefomgeving hangt die stijging samen met het extreem natte weer in 2024, waardoor telers vaker ingrepen om schimmelziekten te bestrijden.
© Oticki | Dreamstime
PFAS
Binnen de totale afzet groeide vooral de verkoop van PFAS-houdende gewasbeschermingsmiddelen. De verkoop daarvan steeg volgens Natuur & Milieu met 150 procent. Deze middelen kunnen afbreken tot trifluorazijnzuur (TFA), een stof die in grondwater terecht kan komen en moeilijk uit drinkwater te verwijderen is. In Denemarken zijn zes PFAS-stoffen in de landbouw inmiddels verboden, terwijl deze middelen in Nederland nog zijn toegestaan.
Fluazinam
De toename komt vooral door fluazinam, waarvan in 2024 ruim 215.000 kilo werd verkocht. In voorgaande jaren lag dat rond de 40.000 kilo. Ook fluopyram en fluopicolide werden vaker afgezet. Volgens programmaleider gewasbeschermingsmiddelen Berthe Brouwer van Natuur & Milieu baart die ontwikkeling zorgen. "Wat we nu zien, is dat juist deze zorgelijke PFAS-stoffen in korte tijd veel vaker worden verkocht. TFA-vormende gewasbeschermingsmiddelen breken nauwelijks af en komen makkelijk in het grondwater terecht. Dat is een direct risico voor onze drinkwatervoorziening."
© Selezenj | Dreamstime
Regelmatige overtredingen
Uit inspecties van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit blijkt daarnaast dat regels rond het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen regelmatig worden overtreden. Bij 31 procent van de controles in 2024 werden overtredingen vastgesteld tijdens het spuiten. Langs oppervlaktewater ging het volgens de inspecties op 38 procent van de percelen mis met de toepassing van middelen.
Herbeoordeling
Het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden heeft eerder gepleit voor een versnelde Europese herbeoordeling van PFAS-stoffen. In Nederland zijn ongeveer 110 PFAS-houdende middelen toegelaten. Op dit moment worden 46 middelen opnieuw beoordeeld op risico's voor grondwater, met een deadline in 2028.
Natuur & Milieu wijst daarnaast op problemen bij het meten van bepaalde giftige stoffen. Voor synthetische pyrethoïden, zoals deltamethrin en esfenvaleraat, ligt de detectiegrens soms boven de milieunorm. Daardoor blijft volgens de organisatie onduidelijk hoe groot de impact op waterleven daadwerkelijk is.
Bron: Natuur & Milieu
