Toenemende druk op de land- en tuinbouw dwingt telers al een tijd tot een andere manier van werken. Een belangrijk thema is een weerbaar gewas om de afname in gewasbeschermingsmiddelen op te vangen. Die beperkingen kunnen enerzijds aanvoelen als bedreigend; tegelijkertijd geven ze stuwkracht om grote stappen vooruit te maken.
Telerscoöperatie Oxin Growers zet die stappen onder andere met het onderzoek regeneratieve landbouw, dat ze uitvoert in samenwerking met diverse experts en telers. Een hoopvolle ontwikkeling, waarvan de telerscoöperatie graag een update en een kijkje in de keuken geeft.
Een stukje achtergrond
Vanuit Oxin Growers zijn onder andere directielid Ton van Dalen en projectmanager Wouter Steentjes betrokken bij het onderzoek. In dit artikel komen verder René Verdonk, een van de deelnemende vollegrondstelers, en bodemdeskundige Martijn Vijfeijken van Vitaland Advies aan het woord. Martijn Vijfeijken is degene die het onderzoek in opdracht van Oxin Growers begeleidt.
© Oxin Growers
René Verdonk
Ton van Dalen: "De beschikbaarheid van synthetische gewasbeschermingsmiddelen neemt af, daarnaast is er de maatschappelijke druk om het gebruik terug te brengen. Als teler zie je dat op je afkomen. Het bewustzijn groeit dat er een weerbare plant moet komen, die gezond kan groeien en een gezond product oplevert voor de consument. Bij 'regeneratieve landbouw' ligt de focus op de bodem, met de ontwikkeling van een gezond bodemleven als basis voor een weerbare plant. Regeneratieve landbouw is een werkwijze waarbij observeren, leren en continu aanpassen centraal staan. Een plaag is een teken van een disbalans; die treedt niet op als het niet nodig is. Die filosofie hebben telers echt vastgepakt."
Het idee is overigens niet nieuw. Sterker nog: een aantal van de aangesloten telers is er al jaren mee bezig. Wouter Steentjes: "Een van de voorlopers is ons lid Peter Appelman. Hij kampte jaren geleden met een erg slechte grond; geen plant kon er lekker op groeien. Peter heeft zich vervolgens verdiept in regeneratief telen, met positief resultaat." Essentieel daarin is het koolstofhoudend vermogen van de grond. Als deze goed is, kun je vroeger in het seizoen het land op zonder het te beschadigen, krijgt de plant meer zuurstof, ontwikkelt meer wortels en kan beter groeien. Dankzij de regeneratieve aanpak is het koolstofhoudend vermogen in de grond van Peter Appelman door de jaren heen sterk verbeterd.
Broccoliteler Verdonk deelt zijn ervaring
Inmiddels nemen ook andere leden van Oxin Growers deel aan het onderzoek, waaronder broccoliteler René Verdonk. "Een onderdeel is het volgen van de cursus regeneratief telen, deze bestaat uit vijf dagen, verdeeld over het seizoen. Het is echt goed dat ik dat gedaan heb, ook al is het best pittig in combinatie met een druk bedrijf. Eerst dacht ik: is dat nou echt nodig? Ik weet toch wat er in de grond gebeurt? Met de cursus bezoek je ook bedrijven en zie je de verschillen. Ik was verbaasd! De bewerkte bodem was veel luchtiger, zelfs met koud weer. De cursus heeft me laten zien welke veranderingen je kunt realiseren door regeneratief te telen."
Ook werd een intakegesprek gehouden en een bezoek gebracht aan zijn bedrijf. "Vitaland Advies kijkt mee welke machines er aanwezig zijn en hoe je die zo goed mogelijk kunt inzetten. Het is overigens niet zo dat ik nog geen aandacht had voor de bodem; ik was er zeker al mee bezig. Alleen, mede door de ondersteuning vanuit Oxin Growers, word je je ervan bewust dat je veel meer kunt doen. Dankzij dit project kan ik meer de diepte in, meer rendement uit mijn inspanningen halen en ik krijg goede begeleiding. Het is een superkans om te kunnen experimenteren met deze teeltmethode, met zulke specialisten achter je. Natuurlijk, het vraagt ook een behoorlijke inzet van jezelf. Maar het is heel nuttig en ook leuk om nieuwe dingen te leren."
Elke situatie is anders
De methode van regeneratieve landbouw is enerzijds simpel. Je kijkt naar de kwaliteit van de bodem, naar wat je teelt nodig heeft om gezond te groeien. De benodigde aanpak is ontzettend specifiek per situatie. Denk aan het type grond, het type teelt, maar ook het verschil tussen langdurige teelt of roulerende percelen. Daardoor is er nooit één recept dat voor alle telers werkt. Het startpunt is echter bij iedereen gelijk: een goed inzicht in de bodemkwaliteit en wat deze bodem nodig heeft om een specifieke teelt gezond te doen groeien. Hierbij is de kennis van een specialist onmisbaar.
Hoe regeneratieve landbouw werkt
Martijn Vijfeijken is al jarenlang adviseur bodem, bemesting en plantgezondheid en wordt steeds meer gevraagd om dit soort projecten te begeleiden. "Je begint met het creëren van een nullijn. Ik werk met bodemchroma- en bodembalans analyses die een goed inzicht geven in de samenstelling van de bodem. Daarna kijk je hoe je dit kunt aanvullen, waarbij zoveel mogelijk groenbemesters worden toegepast." Hij vervolgt: "Het is nodig om procesgericht te denken. Dat is een omschakeling, want de traditionele land- en tuinbouw is vooral gericht op het bestrijden van symptomen. Regeneratieve landbouw betekent een gezonde basis creëren, waardoor deze symptomen niet optreden. Om een probleem te bestrijden, moet je het systeem begrijpen en achterwaarts redeneren: waar komt het probleem vandaan en hoe kun je het voorkomen?"
© Oxin Growers
Hij legt uit dat het ongebalanceerd toedienen van elementen, zoals stikstof of kali, gewassen juist zwakker maakt. "Daardoor wordt bijvoorbeeld de calciumopname geblokkeerd, terwijl die ook belangrijk is. En dan heb je weer gewasbescherming nodig. Het resultaat is een ongezond, ziektevrij gewas. Wij streven naar een gezond, ziektevrij gewas." Na de bodemanalyse maakt Martijn altijd een uitgebreid bemestingsplan. Ook een plantanalyse is onontbeerlijk. "Veel factoren zijn bepalend voor de opname van voedingsstoffen. Een plantanalyse laat zien: welke hoofd- en spoorelementen heeft de plant daadwerkelijk opgenomen? Daar kun je op gaan sturen én het levert super waardevolle kennis op."
Gezond evenwicht
Regeneratieve landbouw draait om balans: in de bodem, in de plant, maar ook in je bedrijfsvoering. René Verdonk: "Ik maak stappen vooruit, maar leer ook om niet té grote stappen te zetten waardoor mijn bedrijfscontinuïteit in gevaar zou kunnen komen. Je kunt beter gaandeweg dingen uitproberen, een extra perceel inzetten. Ik vind ook dat je altijd een perceel in tweeën moet splitsen en consequent moet vergelijken of je verschillen ziet. Meten is weten, daarop kun je sturen."
Wouter Steentjes besluit: "We merken dat telers steeds enthousiaster worden. Het doel van het onderzoek is een handboek voor onze telers samenstellen dat laat zien: zo zou jij een start kunnen maken met een regeneratieve teelt. De begeleiding van een specialist blijft daarbij van essentieel belang, echter als teler kun je echt al zelf beginnen om een verschil te maken."
Voor meer informatie:
Oxin Growers
Tel.: +31 (0)180 203 203
[email protected]
www.oxin-growers.nl
