Wat is er aan de hand?
Binnen de coöperatie is afgesproken dat er een toeslag voor de biologische melk boven op de gangbare melkprijs gezet wordt.
Laat ik voorop stellen dat ik een verklaard voorstander ben van dit model en wel om een paar redenen.
Allereerst 'ademen' we mee met de melkmarkt en is er dus sprake van een oriëntatie op de markt. Weliswaar niet de markt voor de biologische zuivel, maar toch.
Ten tweede is en blijft de biologische sector ook die van de melk een betrekkelijk klein markt aandeel, waar bij het nog maar zeer de vraag is of alleen de markt voor biologisch voldoende body heeft voor het vaststellen van een eigenstandige prijs.
Ten derde is het helemaal niet uitgesloten dat bij een calamiteit de hele sector in een keer de afgrond in wordt gesleurd en daarmee enorme risico's gelopen wordt. Het is een kleine sector die een grote toegevoegde waarde heeft voor de hele onderneming als speler met een compleet assortiment.
Uitgaande van het kostprijs model komt de toeslag boven op de gangbare melkprijs.
Tot zover is er geen verschil van uitgangspunten. Die liggen vast en moeten
ordentelijk ingevuld worden. Partijen zijn elkaar kwijt geraakt over de uitwerking van van het kostprijsmodel. In voorgaande jaren was er altijd wel een spanning rondom de vaststelling van de toeslag. De ene keer ging het om een toeslag inclusief btw of er zonder, dan was er wel gedoe over de hoogte van de toeslag. Er spelen nu eenmaal verschillende belangen die ook nog tegenstrijdig kunnen zijn. De boeren willen een hoge toeslag/melkprijs en de onderneming graag een marktconforme.
Om de extra kosten vast te kunnen stellen is er een model bedacht om de meerkosten in kaart te brengen en van daaruit de toeslag te bepalen.
In wijsheid is besloten dat het Landbouw Economisch Instituut samen met de Animal Science Group hiervoor de data zou aanleveren.
De uitkomst van die calculaties zou de basis zijn voor de hoogte van de toeslag.
Vorig jaar is er een clash gekomen over de uitkomst. Tussen de uitkomst van de berekening en de besluitvorming door FrieslandCampina gaapte een groot gat en dat was reden voor het opzeggen van het vertrouwen door de biologische melkveehouders in de coöperatie.
Dat vertrouwen moet hersteld worden en dat kan alleen maar als er goede afspraken gemaakt worden over de systematiek, de criteria die ten grondslag gelegd worden aan de berekeningen en de aansluiting bij de markt.
Mijn voorstel voor het vaststellen van de toeslag ziet er als volgt uit.
- Neem de gangbare melkprijs als uitgangspunt.
- Laat een volstrekt onafhankelijke commissie van deskundigen de criteria opstellen van de variabele kosten, voor zover die relevant zijn voor de extra kosten voor het produceren van biologische melk.
- Beschouw de uitkomst van de berekeningen in het licht van de markt situatie voor de biologische melk.
- Laat de toeslag een voorschot zijn die met een nacalculatie gecorrigeerd kan worden, mocht blijken dat de inschatting van de variabelen substantieel afwijkt.
- De uitkomst van bovenstaande opzet is binnen redelijke grenzen bindend voor zowel de melkveehouders als de coöperatie.
- Met betrekking tot de zomer en winter melk toeslagen zou er geen verschil in hoogte moeten zijn tussen gangbaar en biologisch. Er is een noodzaak voor de onderneming om de aanvoer van de melk gelijkelijk verdeeld over de seizoenen aangeleverd te krijgen. Dat snap ik, maar om de weidegang bij biologische melkveehouders meer te corrigeren dan van gangbare melkveehouders is in tegenspraak met onze wens om zoveel mogelijk koeien in de wei te houden.
- Daarnaast zou het een aanbeveling zijn als er inzicht komt in de bijdrage die de biologische sector levert aan het bedrijfsresultaat van de onderneming. Natuurlijk is dat concurrentie gevoelige informatie, die niet gedetailleerd verstrekt kan worden. Wel zou ik me voor kunnen stellen dat hier enig inzicht in te geven is.
Het kan niet zo zijn dat er tussen de gangbare melkveehouders en de biologische een zweem van bevoordeling boven de markt blijft hangen. Ieder heeft zijn eigen rol te spelen in de grootst mogelijke openheid.
De kracht van de coöperatie is dat het bestuur zich laat corrigeren door de leden. Dat kan en moet als dat nodig is, zonder dat er excuses aangeboden hoeven te worden voor beslissingen die genomen zijn. Lessons learnt en learning by doing!
Een open dialoog is de beste basis voor vertrouwen.
Harm Evert Waalkens
Biologische melkveehouder in Finsterwolde en oud-Kamerlid namens de PvdA
Bron: website PvdA
