Het Tweespan-project zette zich de afgelopen twee jaar in om meer biologische eiwitgewassen te telen in Vlaanderen. BioForum keek naar de resultaten.
Volgens minister Brouns heeft Vlaanderen alle troeven in handen om een hotspot te worden op het vlak van kennis, productie en verwerking van nieuwe eiwitten. Laat bio nu net de innovatieve motor bij uitstek zijn. Daarom probeerde het project Tweespan de afgelopen jaren de wegbereider te zijn voor de Vlaamse eiwittransitie.
© BioForum
Biotelers Karel Dewaele, Ivan Pollet en Simon Colembie van het Biograno-telersnetwerk keken naar de teeltmogelijkheden van gele erwt, kikkererwt en linzen. Deze gewassen worden in Vlaanderen nauwelijks geteeld. Vanwege het risico op misoogsten en het gebrek aan kennis was het voor boeren dus niet vanzelfsprekend om hiermee aan de slag te gaan. Met de steun van biologisch verwerker La Vie Est Belle durfden de telers het toch aan om ervoor te gaan.
Moeizame zoektocht
De weeromstandigheden in 2024 en 2025 konden niet meer van elkaar verschillen. Dat was ook zichtbaar in de oogsten van deze nieuwe teelten. 2024 was een zeer nat jaar, waardoor de kikkererwten moeilijk groeiden. Die omstandigheden waren wel gunstig voor gele erwt. 2025 was net het tegenovergestelde. Door de droogte overtrof de opbrengst van de kikkererwt die van de gele erwt. Vooral de opbrengst van de biologische gele erwt lag in de drie jaren dat Biograno ermee werkte binnen de verwachtingen. Deze teelt biedt in Vlaanderen dus mogelijkheden voor de toekomst. Voor kikkererwt zijn die mogelijkheden er ook als het klimaat hier verder opwarmt. In de voorbije jaren waren de resultaten tot nu toe echter eerder wisselend en blijft het nog verder experimenteren. De teelt van linzen verloopt voorlopig erg moeizaam.
Deze onzekerheden maken dat telers het voorlopig kleinschalig houden. Karel Dewaele: "Er is vandaag nog veel kennis nodig, we moeten eerst begrijpen waarmee we bezig zijn. Tegelijkertijd kan je alleen al doende leren. Boeren kunnen bijvoorbeeld starten met 1 ha kikkererwt." Die kleinschalige aanpak heeft wel nadelen. Zo zijn er voor naoogstbehandeling, distributie en verwerking meestal minimale volumes vereist. Dat is moeilijk te verzoenen met kleinschaligheid. Ook verhoogt de kostprijs op die manier, waardoor het op het vlak van prijs wel heel moeilijk concurreren wordt met geïmporteerde gewassen die op vele grotere schaal worden verbouwd.
© BioForum
Via mengteelten vangt men een deel van dat probleem op. Door de peulvruchtgewassen in combinatie met een graangewas te telen is er economisch een back-up. Maar de echte voordelen situeren zich vooral elders, zo bevestigden ook de proefteelten bij Inagro en Ilvo. Karel Dewaele: "Peulvruchten slaan goed stikstof op, verrijken de bodem en vormen zo een goede voorteelt voor granen."
Ketenspelers gezocht
Ook La Vie Est Belle ziet vooral op dat vlak de meerwaarde van het lokaal telen van deze gewassen. "Wat je eet, bepaalt het landschap", concluderen beide projectpartners. Alleen is het niet vanzelfsprekend om die boodschap tot bij de consument te krijgen. La Vie Est Belle benadrukt het belang van samen te communiceren doorheen de keten. "Het is niet ieder voor zich. We moeten duurzaamheid in een breder ketenverhaal opnemen. Zoveel mogelijk partners moeten samen de gezondheidsvoordelen duidelijk maken. Op nutritioneel vlak, voor de biodiversiteit, de omgeving in de toekomst,... Ook bij foodservices en retail zijn deze aspecten vaak nog te weinig bekend."
Om die reden zocht het project ook samenwerking met meerdere ketenspelers die bewust kiezen voor lokale biologische ingrediënten. Zo vloeiden er behalve plantaardige producten van La Vie Est Belle ook productontwikkeling bij onder meer Damse Kaasmakerij uit voort.
Tweespan liep af eind februari 2026, maar met het project CoolFarmLab wordt de teelt van deze eiwitrijke gewassen verder verkend.
Voor meer informatie:
BioForum
+31 (0)3 2869278
[email protected]
www.bioforum.be
