Biologische boer en zuivelproducent Klaas de Lange vertelt:

Een traditioneel familiebedrijf met eigen fabriek op het erf

In de kop van Overijssel, tegen de grens met Friesland en Flevoland, ligt Nationaal Park Weerribben-Wieden: het grootste veengebied van Noordwest-Europa. Dat hier weinig mensen wonen, wordt duidelijk als je door het gebied rijdt. En toch ligt midden in het park een klein buurtschap met een bijzondere naam: Nederland. Eén van de inwoners is bioboer Klaas de Lange. Hij is hier geboren en getogen. Zijn melkveebedrijf is een traditioneel familiebedrijf: zijn grootvader en vader gingen hem voor en inmiddels maakt ook zijn zoon deel uit van het bedrijf. Klaas is geen gewone boer. Op zijn erf staat namelijk een fabriek waar de melk dagelijks wordt verwerkt. "Wij bieden een compleet zuivelassortiment aan. Van melk en kwark tot boter en kaas." De boer heeft zo’n zeventig mensen in dienst en verkoopt zijn zuivel in heel Nederland en zelfs België. In het kader van de campagne Bio Lekker voor je vertelt Klaas over zijn bedrijf.

Foto's: Ingrid Hofstra

Keuze voor eigen verwerking en afzet
“In de jaren negentig ben ik begonnen met wat we het verzuivelen van onze producten noemen. Die keuze werd uit nood geboren”, legt Klaas uit terwijl we de zon boven zijn land zien zakken op een prachtige lentedag. De boerderij van Klaas ligt in een regio met veel vogelsoorten, natte percelen, laag land en oude grassoorten. Voor de gemiddelde boer niet per se de meest voor de hand liggende keuze. “Veel collega’s zijn gestopt of verhuisd. Wij zijn gebleven omdat we verknocht zijn op deze omgeving. Als je hier wil blijven boeren, moet je niet de confrontatie met het gebied willen opzoeken, maar juist samenwerken met de natuur. Daarom heb ik destijds besloten om mijn bedrijf biologisch te runnen.” Er was destijds geen afzet voor biologische zuivelproducten, vertelt Klaas. De melk ging naar de reguliere fabriek. Dat vond hij ontzettend jammer. "Bio vergt meer werk en toch verdwijnt het in de grote stroom.” En dus zette hij zijn eigen verwerking en afzet op. “Die verwerking was niet de grootste uitdaging. Het staat of valt met de afzet. Het duurde lang voordat we een gedegen netwerk hadden opgebouwd.”

Biologisch = het zoeken naar evenwicht in systemen
Het begon allemaal met de verkoop van biologische karnemelk, nog altijd een van zijn favoriete producten. “Rond die tijd stopten veel fabrieken met het karnen van melk. In plaats daarvan werd er voor aangezuurde magere melk gekozen. Ik dacht: als ik nou ambachtelijke karnemelk maak, dan is dat een gat in de markt.”

Klaas identificeert zich niet bewust als bioboer. Hij benadert zijn werk vooral vanuit een holistisch perspectief. “Ik denk dat we als agrarische sector enorm zijn doorgeschoten in efficiënte productie. Dat komt voort vanuit het naoorlogse tijdperk.” Om een nieuwe hongersnood te voorkomen, werd de voedselvoorziening veiliggesteld, legt de boer uit. “Maar dat leidde ook tot overproductie en grootschalige bedrijfsvoering. Ik denk dat er nu een tijdperk is aangebroken waarbij het niet zozeer gaat om groeien in volume, maar groeien in kwaliteit. Hoewel de wereldbevolking nog altijd toeneemt, is er genoeg eten op onze planeet. zolang we maar in staat zijn om het eerlijk te verdelen zodat het op de juiste plekken terecht komt. Dat betekent biologische landbouw voor mij: het zoeken naar evenwicht in systemen.”

Een gezonde bodem, blije koeien en duurzame verpakkingen
Dat evenwicht zie je ook terug in Klaas’ bedrijfsvoering: hij gebruikt geen kunstmest en bestrijdingsmiddelen. Hij vindt het prettig om afhankelijk te zijn van wat de grond heeft te bieden. “Als je een gezonde bodem hebt, krijg je gezonde producten.” De boer werkt veel samen met Staatsbosbeheer. Hij beheert de grond en behartigt hun belangen. “Zij weten wat voor ecologische waarde de grond heeft, welke habitats er aanwezig zijn en wat voor werkwijze daar het beste bij past.” De paar honderd koeien van Klaas lopen vrij rond in het natuurgebied. “Overdag kunnen ze naar buiten en van het kruidenrijke land eten. In de stal is er een ligbed voor ze en staat de melkrobot. De koeien mogen zo vaak gemolken worden als ze willen.” Daarnaast koopt Klaas producten aan van andere boeren uit de omgeving. “Zij krijgen mest van ons en wij krijgen maïs en graan terug. Tenslotte wordt er ook nog aan het verpakkingsmateriaal gedacht. Het bedrijf gebruikt duurzaam karton, wat zo’n 35% dunner is dan de reguliere melkpakken. Sommige producten komen zelfs in een glazen fles. ‘Ik vind dat persoonlijk nog altijd een mooie verpakkingsvorm”, vertelt Klaas glimlachend.

Het gaat om het hele plaatje
Naast het boeren en verwerken van zijn zuivel zet Klaas zich tevens in voor het behoud van de boerenlandvogels, zoals de kievit en de grutto. Er is een enorme terugloop van deze typerende vogels voor het Nederlandse landschap. “Die vogels zijn eigenlijk een bekroning van het werk van een boer”, legt hij uit. “Als je bodem op orde is, dan zitten er wormen in de grond. Daar komen vogels op af. Heb je geen biodiversiteit op je land, dan zijn er geen insecten en verdwijnen de vogels.” Het beheer van de vogels en het natuurgebied is een vanzelfsprekende taak voor Klaas. “Wij zijn niet alleen maar een melkveebedrijf, wij voelen ook een verantwoordelijkheid om voor deze grond, die zo’n hoge landschappelijke waarde heeft, te zorgen.” De boer vertelt dat hij de afgelopen 30 à 40 jaar een enorme verandering van het bodemleven heeft gezien. “Wij putten de bodem niet uit, we voeden hem juist. Dat noem ik nou duurzame bedrijfsvoering. Het openbaart zich niet meteen in een product waarbij je zegt: als je deze melk drinkt, dan voel je je stukken fitter. Het gaat om het hele plaatje. Je helpt niet alleen de boer, je helpt de bodem, en dus de planeet. Het was geen gemakkelijke klus om dit bedrijf op te bouwen, maar ik ben wel trots. Ik moest net een rondje maken, even naar een winkel toe. Als ik dan mijn eigen product zie staan, is dat prachtig. Deze tijd vraagt om transparantie, om een gezicht. Mensen willen de herkomst weten, vragen om een stukje beleving. Niet alleen buikvulling.”

Voor meer informatie: www.biolekkervoorje.nl en www.weerribbenzuivel.nl


Publicatiedatum:



Ook onze nieuwsbrief ontvangen? | Klik hier


Ander nieuws uit deze sector:


© BioJournaal.nl 2020

Schrijf je in voor onze dagelijkse nieuwsbrief om al het laatste nieuws direct per e-mail te ontvangen!

Inschrijven Ik ben al ingeschreven