Tholen - De afgelopen maanden stond de levering van biologische groenten en fruit uit Zuid-Europa onder druk door een uitzonderlijke reeks tropische stormen en hevige regenval. Volgens de biologische groothandel Udea zijn oogsten van paprika's, tomaten en andere AGF-producten verstoord, en blijven ook kassen en transportroutes beschadigd. Dit heeft gevolgen voor beschikbaarheid, prijzen en kwaliteit in de Nederlandse markt, en zet het importbeleid van biologische producten op de proef.
© Udea
Udea, gevestigd in Veghel, is een van de grotere biologische groothandels in Nederland en richt zich op het leveren van een breed assortiment aan retailers en horeca. Het bedrijf werkt nauw samen met telers in Zuid-Europa en eigen Nederlandse producenten. Volgens AGF-coördinator René Oosting, die al ruim twintig jaar ervaring heeft in de biologische AGF-sector, laat de huidige situatie zien hoe kwetsbaar importgewassen zijn voor extreem weer, ondanks de robuustheid van biologische teelt.
Extreme omstandigheden: een nieuwe norm?
"De afgelopen maanden waren echt uitzonderlijk," zegt René. "Maar tegelijkertijd is het iets wat we steeds vaker zullen meemaken, omdat we met een grotere regelmaat te maken krijgen met extreem weer. Dat geldt niet alleen voor Spanje en Italië, maar ook voor Marokko en andere teeltgebieden."
Om deze situatie het hoofd te bieden, is volgens hem een lastige uitdaging. "Het is heel moeilijk om te voorspellen wat er beschikbaar komt en hoelang de producten houdbaar blijven. Je hebt zowel de korte- als de langetermijnproblemen: oogstverlies én beperkte houdbaarheid door hoge luchtvochtigheid en stormschade."
© Udea
René benadrukt dat de huidige situatie verschilt van eerdere seizoenen. "In zijn 26 jaar als teler heeft bijvoorbeeld onze Spaanse teler David zulke extremen nooit meegemaakt, wat laat zien dat zelfs ervaren telers voor ongekende uitdagingen staan. Hij verloor zelfs kassen door de stormen. Het bouwen van sterkere kassen is mogelijk, maar dat verhoogt de opbrengst niet en brengt hoge investeringskosten met zich mee."
Voor Udea betekent dit dat het inkopen van biologische AGF tijdelijk uitdagender is. "Het is niet zo dat er lege schappen ontstaan, maar het aanbod is wisselend en op sommige momenten beperkt," aldus René. "Soms moeten we flexibel omgaan met soort en kwaliteit. Zo kan het aanbod van rode paprika's of specifieke tomatensoorten op bepaalde dagen beperkt zijn."
Impact op import en prijs
De verstoringen hebben directe gevolgen voor de markt. "De prijzen zijn hoog en de kwaliteit kan wisselen," zegt René. "Voor biologische producten is dat extra merkbaar, omdat bij schaarste op de conventionele markt soms ook biologische partijen worden opgekocht. Daardoor kunnen biologische producten die al schaars zijn, nog schaarser worden. De situatie kan mede daardoor nog enkele weken aanhouden."
De prijsverschillen zijn concreet voelbaar. René geeft het voorbeeld van komkommers: "In piekperiodes liep het prijsverschil op tot een euro per komkommer. Gemiddeld verwachten we dat we de komende periode rond de 60 cent extra moeten betalen per komkommer. Daarbij worden soms ook iets andere maten geaccepteerd om de beschikbaarheid te waarborgen, zolang ze voldoen aan onze kwaliteitseisen."
De huidige situatie zet ook de toekomststrategie van Udea op scherp. "We kijken altijd zowel naar de korte als de langere termijn. Samen met telers moeten we bekijken wat we nu kunnen doen om verliezen te beperken, maar ook hoe we een duurzaam perspectief bieden," legt René uit. "Het is belangrijk dat telers weten dat ze op ons kunnen bouwen, niet alleen voor het huidige seizoen, maar ook voor de komende jaren."
Samenwerking met telers als sleutel
René benadrukt dat Udea veel waarde hecht aan het opbouwen van langdurige partnerschappen. "Wij investeren niet in kortetermijncontracten van een half jaar. Telers moeten zeker weten dat hun afzet gegarandeerd is over meerdere jaren, zodat ze kunnen investeren in betere kassen of nieuwe teeltmethoden."
© Udea
Die samenwerking beperkt zich niet tot alleen afzetgaranties. Udea helpt telers ook met ervaringsoverdracht en praktische ondersteuning. René noemt aspergetelers als voorbeeld: "Een Spaanse aspergeteler hebben we bijvoorbeeld meegenomen naar een collega in Nederland om te leren over productiemethoden. Dat kost een vliegticket en vooral ook wat tijd en energie, maar het is uiteindelijk veel waardevoller dan alleen financiële steun."
Ook bij bananenplantages laat Udea zien hoe langdurige samenwerking en ervaringsoverdracht concreet vorm krijgen. René legt uit dat het niet alleen gaat om financiële steun, maar vooral om perspectief en technische expertise: "Op bananen hebben telers veel ziektedruk. Dat is een complex probleem dat je niet binnen een halfjaar oplost. Wie serieus wil investeren, moet de zekerheid hebben dat wij minimaal drie jaar met hen samenwerken. Zo kunnen ze noodzakelijke investeringen doen en nieuwe technieken invoeren zonder dat ze het risico lopen dat ze er ineens alleen voor komen te staan."
Zonnepanelen en druppelirrigatie
Deze ondersteuning krijgt ook tastbare vormen in concrete investeringen op de plantages. Een recent voorbeeld is de duurzame ontwikkeling van een Bionana-plantage, waar dankzij eerdere acties zonnepanelen zijn geplaatst en vijf hectare druppelirrigatie is aangelegd. Het systeem zorgt ervoor dat elke plant precies genoeg water krijgt, verspilling wordt beperkt en de plantage grotendeels zelfvoorzienend op zonne-energie kan draaien.
Het uiteindelijke doel is om in totaal negen hectare te verduurzamen. René: "Het gaat erom dat we structureel contact onderhouden, ervaringen uitwisselen en samen nadenken over een toekomstbestendige bedrijfsvoering. Zo helpen we telers niet alleen door moeilijke seizoenen, maar bouwen we samen aan veerkracht voor de lange termijn."
© Udea
Ook in het eigen land kijkt Udea bewust naar teeltoptimalisatie. "We helpen telers om hun oogst beter te verwaarden en verliezen te beperken. Daarbij kijken we naar productieketens, zoals onze eigen snijderij en verwerkende klanten. Zo kan een teler toch een deel van zijn producten afzetten, ook als de kwaliteit niet helemaal perfect is."
Lessen voor de sector
Volgens René laat de huidige situatie zien dat de biologische sector zich moet aanpassen aan een wereld van toenemende klimaatextremen. "Het is niet alleen een probleem van één land of één type teler. Je ziet dat extreem weer vaker voorkomt, zowel in Zuid-Europa als hier in Nederland. De sector moet zich daar bewust van zijn en samenwerken om weerbaarder te worden."
Een belangrijke les is dat de communicatie tussen producenten, groothandels en retailers essentieel is. "We zouden minder in hokjes moeten denken, biologisch versus conventioneel, en open durven communiceren. Zo kunnen we samen oplossingen vinden en kennis uitwisselen, bijvoorbeeld over waterverbruik of teelttechnieken," legt hij uit. "Respect voor elkaars keuzes is daarbij cruciaal. Niet elke teler wil of kan alles aanpassen, maar dat betekent niet dat samenwerking onmogelijk is."
René wijst op de noodzaak van een duidelijke langetermijnstrategie. "Voor sommige telers is dit seizoen verloren gegaan. Als wij met hen tijdig in gesprek gaan, kunnen we plannen maken voor volgend jaar. Dat geeft stabiliteit, zorgt voor vertrouwen en maakt dat telers durven te investeren in hun bedrijf."
Balanceren tussen import en lokaal aanbod
De situatie zet ook de afweging tussen importeren tegen hoge prijzen en lokaal produceren scherper op de agenda. "Als we producten van ver halen, maar de kwaliteit voldoet niet aan onze normen of het kost disproportioneel veel energie, dan doen we het liever niet," zegt René. "Soms betekent dat dat er tijdelijk minder aanbod is, maar uiteindelijk zijn dat wel keuzes die passen bij ons duurzaamheidsbeleid en bij de verwachtingen van onze klanten."
René benadrukt dat consumenten in de toekomst mogelijk meer moeten wennen aan schommelingen in beschikbaarheid en prijs. "Dat hoort bij biologische productie. Het betekent ook dat keuzes van consumenten impact hebben op CO₂-uitstoot en opbrengst. Het is belangrijk dat ze zich daar bewust van zijn."
Positieve signalen in Nederland
Ondanks de uitdagingen uit Zuid-Europa zijn er ook positieve ontwikkelingen in het Nederlandse seizoen. René: "De afgelopen weken hebben we mooi weer gehad. Onze bladgewassen, asperges en komkommers staan er goed bij. Dat geeft vertrouwen en laat zien dat lokaal geteelde producten een stabiele basis bieden in periodes van internationale verstoringen."
© Udea
De combinatie van lokale productie en internationale samenwerking helpt Udea om de beschikbaarheid zo goed mogelijk te waarborgen. "Het is een balans. Door de huidige situatie zijn we genoodzaakt om nog bewuster te kijken naar welke producten we importeren, welke kwaliteit acceptabel is en hoe we samen met telers het aanbod kunnen stabiliseren."
Kwetsbaar zijn voor klimaatextremen
De recente stormen en hevige regenval in Zuid-Europa onderstrepen dat biologische AGF-producten kwetsbaar zijn voor klimaatextremen, maar ook dat de teelt robuust is. Voor groothandels zoals Udea betekent dit dat flexibiliteit, samenwerking en toekomstperspectief essentieel zijn. Volgens René is het bieden van perspectief, kennis en stabiliteit voor telers minstens zo belangrijk als het inkopen van voldoende volume.
De lessen voor de sector zijn duidelijk: samenwerking, kennisdeling en open communicatie zijn cruciaal om weerbaarder te worden tegen toekomstige klimaatuitdagingen. Tegelijkertijd laten de positieve signalen in Nederland zien dat lokale teelt een belangrijke buffer biedt tegen internationale verstoringen. Voor de biologische AGF-sector is het een periode van aanpassing, bewustwording en, zo benadrukt René, ook successen vieren wanneer die worden behaald.
Voor meer informatie:
Udea
Kempkens 1000
5465 PR Veghel
Tel: +31(0)413-256700
[email protected]
www.udea.nl
Dit artikel is afkomstig uit het vakblad Primeur. Klik hier om een abonnement af te sluiten.
