Zonder aanvullende maatregelen kan de schade voor de Nederlandse landbouw en veehouderij oplopen tot honderden miljoenen euro's. Dat blijkt uit een nieuwe risicoanalyse van Wageningen University & Research (WUR), uitgevoerd in opdracht van het Planbureau voor de Leefomgeving.
© Robert De Jong | Dreamstime
De studie brengt in kaart met welke klimaatrisico's de sector richting 2050 en 2100 te maken krijgt. Droogte, langdurige natte perioden en hittestress vormen daarbij de belangrijkste risico's. De analyse geldt als nulmeting voor toekomstig beleid.
Zonder maatregelen is landbouwsector kwetsbaar
In een scenario zonder extra maatregelen blijft de sector kwetsbaar. Voor droogte komt het economische risico uit op 'middelmatig', met een geschatte schade tussen de 100 miljoen en 1 miljard euro. Zomerdroogte zal vaker voorkomen, met droge perioden in juni, juli en augustus die naar verwachting eens in de 7 tot 12 jaar optreden. Tegelijk kan de watervraag in de landbouw met 30 tot 80 procent toenemen.
"De vraag naar zoet water neemt in veel sectoren toe, juist op momenten dat droogte voor problemen zorgt," zegt onderzoeker Sverre van Klaveren. "Dat maakt duidelijk dat klimaatadaptatie in de landbouw niet alleen een opgave is op bedrijfs- of perceelniveau, maar ook vraagt om keuzes op gebiedsniveau."
Ook risico's bij natte omstandigheden nemen toe
Naast droogte nemen ook de risico's van natte omstandigheden toe. Langdurig nat weer in het groeiseizoen kan eens in de 6 tot 8 jaar voorkomen en leidt tot oogstproblemen, bodemverdichting en lagere opbrengsten. Ook de kans op ziekten en schimmels neemt toe. Extreem natte dagen – met meer dan 63 millimeter neerslag – worden volgens de onderzoekers een nieuw risico.
© Andrii Yalanskyi | Dreamstime
In de veehouderij speelt hittestress een steeds grotere rol. Hogere temperaturen en luchtvochtigheid leiden tot minder voeropname, lagere groei en een dalende melkproductie. Zonder aanpassingen kunnen opbrengstverliezen oplopen tot 12 procent. Vooral grondgebonden bedrijven zijn kwetsbaar, omdat aanpassingen daar minder snel door te voeren zijn.
Maatregelen kunnen schade beperken
Volgens de onderzoekers kunnen maatregelen de schade beperken. Daarbij maken zij onderscheid tussen een gebiedsgerichte aanpak en technische oplossingen. Maatregelen zoals water vasthouden, variatie in teelten en aanpassing van het bouwplan kunnen vooral bij droogte effectief zijn. Voor vochtschade is juist een combinatie van maatregelen nodig, variërend van betere drainage tot aanpassingen in het teeltsysteem.
"De uitdaging is niet alleen dat extremen vaker voorkomen, maar ook dat bedrijven zich op meerdere risico's tegelijk moeten voorbereiden," zegt onderzoeker Emma Knol. "Juist daarom is een langetermijnperspectief nodig: wie toekomstige klimaatrisico's nu in beeld brengt, kan gerichter werken aan een weerbare landbouw en veehouderij."
Niet alle risico's te beheersen
Tegelijkertijd benadrukt het rapport dat niet alle risico's volledig te beheersen zijn. Er blijven restrisico's bestaan, bijvoorbeeld bij langdurige droogte of extreme neerslag. Ook kan concurrentie om zoet water toenemen.
De studie wijst erop dat klimaatadaptatie niet alleen draait om techniek, maar ook om keuzes over de inrichting van de landbouw. Maatregelen zoals bodemverbetering, meer variatie in teelten en precisielandbouw worden genoemd als stappen waar boeren nu al mee aan de slag kunnen.
Bron: WUR
