Extensief beheerde graslanden kunnen onder druk komen te staan door probleemkruiden zoals pitrus (Juncus effusus), Jacobskruiskruid (Senecio jacobaea) en ridderzuring (Rumex obtusifolius). Dat blijkt uit een nieuw rapport van het Louis Bolk Instituut in opdracht van de Vereniging van Bos- en Natuurterreineigenaren (VBNE). Deze kruiden kunnen de diversiteit van kruidenrijk grasland verminderen, ongeschikte habitats creëren voor doelfauna en maaisel ongeschikt maken als veevoer.
© Anjo Ka | Dreamstime
Volgens de onderzoekers is het ontstaan van deze probleemkruiden vaak gekoppeld aan de overgang van intensief naar extensief beheer. "Door het wegvallen van sommige soorten gedurende deze overgang ontstaan open plekken in de zode," schrijven Thom van der Sluijs, Willemijn Cuijpers, Anne Hogenboom en Boki Luske. "Door zodebeschadiging, soms in combinatie met zure omstandigheden en een hoge fosfaattoestand, ontstaat er ruimte voor nieuwe, deels ongewenste soorten."
Bronaanpak en symptoomaanpak
Het rapport onderscheidt twee benaderingen voor beheerders: bronaanpak en symptoomaanpak. Bronaanpak richt zich op het creëren van een juiste uitgangssituatie om problemen te voorkomen. Symptoomaanpak is gericht op het onderdrukken van probleemkruiden als ze al aanwezig zijn. Hoewel de drie onderzochte kruiden apart zijn bekeken, constateren de auteurs dat er overkoepelende mechanismes bestaan, zoals waterstagnatie, bodemverdichting en zodebeschadiging, die de toename van deze soorten bevorderen.
Boki Luske licht toe: "Handelingen of processen die zodebeschadiging, waterstagnatie en bodemverdichting veroorzaken, vormen een risico en het verdient een aanbeveling om deze te voorkomen." Ook de manier waarop vee en machines het grasland betreden, speelt een rol.
Geleidelijke overgang naar extensief
Het rapport suggereert dat een meer geleidelijke overgang van intensief naar extensief beheer de toename van probleemkruiden kan beperken. "Dit vraagt eigenlijk om flexibiliteit in overgangsbeheer," schrijven de onderzoekers. "In de overgangsfase zou bijvoorbeeld de flora boven fauna kunnen worden gesteld om op de langere termijn goede omstandigheden voor zowel doelflora als -fauna te creëren." Hoe zo'n praktijkgerichte aanpak eruit moet zien, is nog niet onderzocht.
Het rapport biedt concrete handelingsperspectieven voor beheerders van extensief grasland. Per kruid worden de problemen, vestigingsmechanismes en mogelijke ecologische beheersmethoden beschreven. Daarnaast geven de auteurs aanbevelingen om risicofactoren zoals open plekken, bodemverdichting en waterstagnatie te voorkomen.
Bron: Louis Bolk Instituut
