Tholen - Bij Zorgboerderij De Zwaluw in Lage Zwaluwe combineert de familie Van der Spek zorg en landbouw. Corina van der Spek, verantwoordelijk voor de zorgtak, ziet dat niet als een toevoeging. "De zorgboerderij is bij ons geen aparte tak, maar een cruciaal onderdeel van het bedrijf."
© Zorgboerderij De Zwaluw
Die integratie gaat terug tot het begin. "Toen wij de overstap maakten naar biologisch, zijn we tegelijkertijd gestart met de zorgboerderij," vertelt Corina. "Later zijn we Demeter-gecertificeerd geworden. Voor ons hoort dat allemaal bij elkaar: je wil midden in de maatschappij staan en iets betekenen."
Zorg als onderdeel van de bedrijfsvoering
Op De Zwaluw werken mensen met een verstandelijke beperking – door Corina steevast 'hulpboeren' genoemd. "Wij kijken niet naar beperkingen, maar naar mogelijkheden," legt ze uit. "De één vindt het leuk om in de winkel te helpen, de ander om te oogsten. Het gaat erom dat iemand iets doet wat past."
Dat is volgens Corina essentieel voor het welzijn van de deelnemers. "Ze voelen zich nodig. De dieren moeten verzorgd worden, er moet geoogst worden. Ze hebben hier structuur, beweging en gezond eten. Het geeft een zinnige invulling aan de dag."
© Zorgboerderij De Zwaluw
Ze zag het contrast scherp tijdens de coronaperiode. "Toen ze niet naar ons toe konden komen, namen de gedragsproblemen thuis toe. Hier hebben ze ritme en een plek waar ze erbij horen."
Van biologisch naar biodynamisch
De stap van biologisch naar biologisch-dynamisch was een bewuste keuze. "De principes van Demeter passen goed bij onze opvattingen," zegt Corina. "En we wilden ons onderscheiden in de markt."
Die keuze blijkt in de praktijk ook commercieel relevant. "We merken dat we een streepje voor hebben met Demeter," stelt ze. "Sperziebonen voor de versmarkt bijvoorbeeld: als die 'gewoon' biologisch waren, hadden we er geen markt voor gevonden. Nu ze Demeter zijn, is er wél vraag naar vanuit de biologische supermarkt."
© Zorgboerderij De Zwaluw
Tegelijkertijd plaatst ze kanttekeningen bij de groeiverwachtingen van de sector. "Ik weet niet of het aantal biodynamische bedrijven snel zal toenemen," zegt ze. "Voor sommige producten is de markt gewoon lastig."
Markt onder druk
Die spanning is vooral zichtbaar bij bulkgewassen zoals aardappelen en uien. "Daar zit landelijk en internationaal een vraag-aanbodprobleem," aldus Corina. "Wij hebben geluk dat we een deel lokaal kunnen afzetten, en een deel via de aardappelpool bij Agrico. Maar daarbuiten merk je dat het heel moeilijk is om ervan af te komen."
Volgens haar staat de hele biologische sector onder druk. "Het is lastig om je teeltplan rond te krijgen," zegt ze. "We zijn bijvoorbeeld gestopt met conserventeelt, omdat dat minder goed past bij onze koers richting lokale afzet. Dan moet je opnieuw kijken: wat biedt perspectief?"
Structureel probleem prijsvorming
Ze ziet ook een structureel probleem in de prijsvorming. "Het verschil tussen wat de boer krijgt en wat de consument betaalt, is enorm," stelt Corina. "Biologische aardappelen liggen voor €2,40 in de supermarkt, terwijl de prijs van gangbare aardappelen rond de euro ligt. De consument kiest dan minder snel voor biologisch."
© Zorgboerderij De Zwaluw
Volgens haar remt die scheve prijsvoering de groei van de biologische sector. "Het wordt nog te veel als luxeproduct in de markt gezet. Als de prijs eerlijker wordt, en dus lager voor de consument, dan gaan de volumes omhoog en dalen de consumentenprijzen verder. Zo wordt biologisch voor iedereen betaalbaar."
Keuze voor korte keten
Om minder afhankelijk te zijn van supermarkten, zet De Zwaluw sterk in op lokale afzet. "We werken samen met andere boerderijwinkels en bedrijven die een biologische groentenbox uitgeven. En via Udea zitten we ook in de Nederlandse retail," zegt Corina.
Op dit moment gaat naar schatting 40 procent van de productie via lokale kanalen. "Ons doel is om naar minimaal 50 procent te gaan." Die lokale afzet heeft volgens Corina niet alleen economische waarde. "Voor onze hulpboeren is het contact met klanten heel belangrijk. Even een praatje maken, een tas helpen dragen – dat is directe waardering."
Bodem als fundament
Volgens Corina ligt bodemgezondheid aan de basis van het bedrijf. "We werken met een ruim bouwplan, veel groenbemesters, strokenteelt en zoveel mogelijk niet-kerende grondbewerking. Daarnaast leggen we tussen de gewassen ook bloemstroken aan. Dat trekt natuurlijke vijanden aan die helpen bij plaagbeheersing."
Economisch spelen ook subsidieregelingen een rol. "Voor agrarisch natuurbeheer, zoals die bloemenstroken, krijg je een vergoeding," aldus Corina. "Dat maakt het financieel interessant, al brengt het ook extra werk met zich mee."
© Zorgboerderij De Zwaluw
Volgens haar vertaalt de biodynamische aanpak zich ook in productkwaliteit. "Wij zien dat onze producten een goede houdbaarheid hebben," zegt ze. "Een ui groeit hier rustig, zonder stress. Dat zie je terug in de structuur, waardoor die langer goed blijft."
Familiebedrijf in ontwikkeling
Met de toetreding van zoon Jochem in 2024 kreeg het bedrijf een nieuwe impuls. "Hij wilde na zijn opleiding graag instappen," vertelt Corina. "Toen zijn we begonnen met nieuwe teelten zoals spruiten en sperziebonen voor de versmarkt, ook om voldoende werk en meer zekerheid in de afzet te creëren."
Binnen het gezin zijn de rollen duidelijk verdeeld. "Mijn man en zoon richten zich op de teelt en techniek, ik op zorg en afzet," zegt ze. "Het is soms wel een uitdaging om alle neuzen dezelfde kant op te krijgen. Zoals de bloemenstroken. Die zijn goed voor biodiversiteit, maar leveren ook extra werk op. Dat soort afwegingen maak je samen."
Sterkere binding met de omgeving
Voor de toekomst zet De Zwaluw in op verdere groei van de korte keten. "We hopen dat onze winkel blijft groeien en dat mensen uit de buurt ons weten te vinden," zegt Corina. "Dat is belangrijk voor het bedrijf, maar ook voor onze hulpboeren."
Over de bredere sector blijft ze realistisch. "Als we met zijn allen naar die 15 procent bio willen, dan moet er wel echt iets gaan veranderen. Niet alleen bij de boer, maar in de hele keten. Van supermarkt tot horeca." En juist daar ligt volgens Corina de sleutel: "Bio moet normaler en toegankelijker worden. Pas dan kan de biologische sector echt groeien."
Voor meer informatie:
Corina van der Spek
Zorgboerderij De Zwaluw
Dirk de Botsdijk 4
4926 SB Lage Zwaluwe
Tel: +31 (0)6 13488955
[email protected]
zorgboerderijdezwaluw.nl
