© Open Universiteit
Klimaatverandering dwingt landbouw tot verandering. Op dat punt wordt veel verwacht van kleinschalige landbouwers. Maar dan moeten ze wel weten hoe ze die omslag kunnen maken. Hoe verlopen de leerprocessen bij deze groep? Dit is het centrale thema van het promotieonderzoek van Morgane Batkai. Haar onderzoek toont aan dat factoren zoals diversiteit, wederkerigheid, vertrouwen en experimenteren cruciaal zijn voor het bevorderen van leren in de kleinschalige landbouw. Ze verdedigt haar proefschrift op donderdag 9 april 2026 aan de Open Universiteit.
Boeren centraal in het probleem én de oplossing
Kleinschalige boeren spelen een centrale rol in de wereldwijde voedselsystemen. Ze produceren een aanzienlijk deel van het voedsel in de wereld en dragen bij aan de voedsel- en voedingszekerheid van huishoudens. Tegelijkertijd behoren ze tot de meest kwetsbaren voor de gevolgen van klimaatverandering. De landbouw draagt zelf in belangrijke mate bij aan klimaatverandering, waardoor boeren centraal staan in zowel het probleem als de oplossing.
Kennisverspreiding en leerprocessen
Dat er een omslag (transformatieve verandering) in de landbouw noodzakelijk is, wordt steeds meer erkend. Maar het lukt met de huidige manieren waarop we kennis verspreiden niet goed om boeren effectief te ondersteunen bij de aanpassing aan de complexe uitdagingen die voortvloeien uit de crisis. Het onderzoek van Morgane Batkai wil zicht krijgen op de manier waarop de leerprocessen onder kleinschalige boeren verlopen om zo de omslag in landbouwsystemen beter te kunnen ondersteunen.
Hoe het leren verloopt
De studie stelt een raamwerk voor dat drie overlappende soorten leren identificeert: instrumenteel (praktische vaardigheden en kennis), communicatief (gedeeld begrip) en emotioneel (waarden en perspectief). Het benadrukt ook hoe deze leerprocessen kunnen leiden tot actie op individueel, interpersoonlijk en collectief niveau. In plaats van een pasklare oplossing te bieden, dient het raamwerk als leidraad voor onderzoekers en praktijkprofessionals om meer inclusieve en contextspecifieke leerprocessen te ontwerpen die transformatie op lange termijn kunnen ondersteunen.
Leerprocessen in de praktijk
Een casestudy in Uruguay illustreert hoe deze leerprocessen in de praktijk werken. In een participatief project gericht op de introductie van bodembewerkingstechnieken werkten boeren, onderzoekers en landbouwtechnici samen in gezamenlijke workshops. De deelnemers leerden niet alleen nieuwe landbouwtechnieken (instrumenteel leren), maar ontwikkelden ook een gedeeld begrip en wisselden ervaringen uit (communicatief leren), terwijl ze reflecteerden op hun waarden en motivaties (emotioneel leren).
Dit leidde tot tastbare veranderingen, zoals boeren die experimenteerden met nieuwe praktijken, nieuwe kennis deelden met externe netwerken en onderzoekers die hun kennisdelingspraktijken aanpasten. Het project bracht echter ook structurele belemmeringen aan het licht, zoals beperkte middelen die de voortgang vertraagden. Dit voorbeeld illustreert zowel de mogelijkheden als de beperkingen van transformatief sociaal leren: het heeft de potentie om transformatief leren te bevorderen, maar vereist wel voortdurende ondersteuning.
Op donderdag 9 april 2026 om 16.00 uur verdedigt ze haar proefschrift getiteld 'Transformative Social Learning: A Mixed Methods Approach' aan de faculteit Milieuwetenschappen van de Open Universiteit in Heerlen.
De verdediging is live te volgen aan de Open Universiteit in Heerlen en online te volgen via ou.nl/live
Bron: Open Universiteit
