Tijdens een conferentie bespraken Bernard Lignon (SYNABIO) en Rodolphe Vidal (ITAB) de aanwezigheid van pesticideresiduen in biologische producten en de uitdagingen die dit met zich meebrengt voor producenten. BioWallonie deed verslag van de bijeenbkomst. Gezien de complexiteit van Europese regelgeving, de steeds verfijnder wordende analysetechnieken en de noodzaak van preventieve maatregelen, is kennis over risicobeheer essentieel voor biologische bedrijven.
© Chudakov | Dreamstime
Veel mensen denken dat biologische producten volledig vrij moeten zijn van pesticiden. Volgens de sprekers is dat een misverstand. Biologische landbouw vindt niet 'onder glas' plaats, betogen ze. Het gebeurt in een mondiale omgeving waar overdracht via lucht, water of bodem mogelijk is.
Relatief schoon
De cijfers van de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) laten zien dat biologische landbouw relatief schoon blijft: terwijl 50% van de conventionele producten meetbare residuen bevat, is dit bij biologische producten slechts 20%. Bovendien liggen de concentraties vaak honderd keer lager en zijn er minder producten met meerdere residuen. De aanwezigheid van een residu zet de biologische status van een product niet automatisch in twijfel, benadrukken de sprekers.
Een belangrijk obstakel voor de Europese handel is het ontbreken van uniforme drempels voor pesticideresiduen. In Frankrijk wordt de detectielimiet (LOD) gehanteerd, het laagste meetbare niveau, terwijl in Duitsland de kwantificatielimiet (LOQ) geldt, de drempel vanaf waar een hoeveelheid nauwkeurig kan worden gemeten. Dit kan leiden tot situaties waarin een partij in Duitsland als conform wordt beschouwd, maar in Frankrijk wordt afgekeurd. Op Europees niveau is harmonisatie dringend gewenst om dergelijke verschillen weg te nemen.
Meest voorkomende verontreinigingen
In biologische producten worden vooral de volgende stoffen aangetroffen:
- Koper – traditioneel gebruikt in de biologische landbouw
- Stoffen van natuurlijke oorsprong – zoals bromiden en dithiocarbamaat
- Biociden – met name chloraten, ontstaan bij desinfectieprocessen of in waswater
Het aantal moleculen dat in residutests wordt geanalyseerd, is sinds 2013 toegenomen van 213 naar 741 in 2025. De analysetechnieken zijn eveneens verfijnd, waardoor zelfs minuscule sporen opgespoord kunnen worden.
Reactie en preventie
Snel handelen bij detectie is cruciaal om economische schade te voorkomen, zoals voorraadblokkering of boetes. Artikel 27 van de Europese biologische verordening stelt dat producenten afwijkingen zelf kunnen onderzoeken. Analyse moet gezien worden als een beheersinstrument bij ontvangst van producten, niet alleen als eindcontrole. De sprekers adviseren bovendien om analyses op te nemen in contracten met leveranciers.
Bij een officieel onderzoek zullen autoriteiten nagaan of passende en proportionele maatregelen zijn genomen, inclusief een aantoonbare risicoanalyse.
Europees hulpmiddel: het Vademecum
Het Vademecum biedt producenten een praktisch handvat bij officiële onderzoeken naar de aanwezigheid van niet-toegestane stoffen. Het richt zich op transparantie en strenge procedures als bescherming voor producenten. Volgens de sprekers ligt de uitdaging voor de toekomst in het overtuigen van consumenten en autoriteiten dat biologische kwaliteit verder gaat dan analytische gegevens: "Het gaat om de inzet van middelen en de integriteit van de werkwijzen."
Bron: BioWallonie
