De overstap naar elektrisch rijden versterkt de energietransitie, verlaagt totale mobiliteitskosten op termijn en vergroot de weerbaarheid van het energiesysteem. Tegelijkertijd neemt de druk op het Nederlandse elektriciteitsnet toe door gelijktijdig laden, warmtepompen en lokale opwek. TNO onderzocht de impact van netcongestie.
Versnellen uitrol, kosten beperken
TNO onderzocht met scenario- en gevoeligheidsanalyses (2030–2050) hoeveel regelbaar vermogen en welke flexibiliteitsopties nodig zijn om betrouwbare, betaalbare en klimaatneutrale elektriciteit te garanderen, ook bij weersextremen en netcongestie. De resultaten zijn gepubliceerd in de publicatie: Demand and supply of dispatchable generation in the power system of the Netherlands, 2030–2050.
© TNO
Dit is interessant voor netbeheerders, gemeenten, exploitanten en beleidsmakers, omdat het concreet laat zien hoe flexibiliteit (vraagsturing, opslag, import/export) en de inzet van dispatchable assets (waterstof-ready, biomassa ± CCS, WtE, SMR's) de uitrol van publieke laadinfrastructuur kunnen versnellen, kosten kunnen beperken en de systeemweerbaarheid kunnen vergroten. Juist in wijken waar bewoners afhankelijk zijn van publiek laden.
Regelbaar vermogen & flexibiliteit
Eerder TNO-onderzoek (voor MRA-E) laat zien dat netcongestie de uitrol van publieke laadinfrastructuur kan vertragen, met directe economische gevolgen (hogere laadkosten, minder productiviteit) en verminderde systeemweerbaarheid.
Juist bewoners zonder eigen oprit of privéschakeling worden hierdoor harder geraakt, waardoor brede deelname aan elektrisch rijden en een robuuste, efficiënte mobiliteitsketen onder druk komen te staan.
Netcongestie vergroot ongelijkheid bij laden
In 2024 laadt naar schatting circa 52% van EV-rijders thuis (RVO), maar om de doelstellingen te halen zal het aandeel publiek laden verder moeten toenemen. Als publieke laadpunten door beperkte netcapaciteit niet tijdig kunnen worden aangesloten, neemt de kans op wachttijden, hogere laadkosten (bijvoorbeeld snelladen) en ongelijke toegang tot laden toe, precies bij de huishoudens die het meest afhankelijk zijn van publieke infrastructuur.
"Als we flexibiliteit vooropzetten, slim laden, dynamische tarieven en wijkoplossingen, houden we het stroomnet robuust én maken we elektrisch rijden bereikbaar voor álle huishoudens", Sacha den Nijs, econoom bij TNO.
Verdelende rechtvaardigheid staat onder druk
Netcongestie raakt niet alleen techniek en planning, maar ook (verdelende) rechtvaardigheid: wie kan meedoen aan de mobiliteitstransitie, tegen welke voorwaarden en kosten?
Beslissingen over de verdeling van transportcapaciteit en het prioriteren van aansluitingen hebben direct effect op gemeenten, netbeheerders, exploitanten én bewoners van appartementen en wijken zonder eigen laadmogelijkheden.
"Netcongestie is niet alleen een technisch vraagstuk; het gaat ook om (verdelende) rechtvaardigheid. Door publieke laadinfrastructuur gericht uit te rollen in wijken zonder eigen oprit, verkleinen we ongelijkheid en versnellen we de energietransitie."
Bron: TNO
