De energietransitie in het zware wegtransport is in volle gang, maar de praktijk blijkt weerbarstig. Oegema Transport, met vestigingen in Dedemsvaart, Geleen en Eck en Wiel, behoort tot de voorlopers in elektrificatie van vrachtwagens. Het bedrijf beschikt over dertig elektrische trucks, tien elektrische bestelbusjes, drie laadpleinen en indrukwekkende zonnedaken, maar loopt tegen uitdagingen aan: netcongestie, complexe contractvormen en de inrichting van het Energie Management Systeem (EMS). Wagenparkbeheerder Erwin Jacobs vertelt op de site van ABN Amro openhartig over de lessen die Oegema leerde, de samenwerking met netbeheerder Enexis, en de businesscase van elektrisch rijden versus diesel.
© ABN AMRO
Wat is er sinds ons vorige gesprek veranderd in jullie elektrificatie en laadplein?
"We hebben enorm veel geleerd. Anderhalf jaar geleden dacht ik dat we maximaal dertig trucks konden laden op onze locatie in Dedemsvaart. Nu blijkt, dankzij slimmer energiemanagement, dat vijftig trucks haalbaar is. Het EMS speelt daarin een cruciale rol. Door het systeem door te ontwikkelen, benutten we de beschikbare capaciteit veel beter. Ook in Geleen zien we dat er 's nachts ruimte is om extra trucks op te laden, mits we onze planning aanpassen. Op dit moment hebben we in Dedemsvaart 22 trucks en in Geleen 3 trucks. Daarnaast kunnen we enkele trucks opladen bij opdrachtgevers."
Hoe verliep de samenwerking met Enexis en wat zijn de uitdagingen rond contractvormen?
"De samenwerking is goed, maar de bureaucratie is nog groot. We hebben doorlopend contact met accountmanagers van Enexis en Alliander, maar zij lopen vast in hun eigen organisatie. Contracten zijn star: er is nu geen ruimte voor onderhandelingen. Producten zoals blokstroom en non-firm ATO's zijn aangekondigd, maar kwamen maar niet beschikbaar. Dat frustreert, want wij zitten dagelijks tegen onze maximale capaciteit aan. Elk etmaal gebruiken we minimaal 1.200 kW van de 1.400 kW die we hebben. Extra ruimte zou ons enorm helpen. Maar ook hier zien we nu positieve ontwikkelingen, waarover later meer."
Hoe werkt jullie Energie Management Systeem en welke problemen kwamen jullie tegen?
"Het EMS gaf in het begin veel gedoe. Het hield geen rekening met zonnestroom. In de zomer hadden we 1.200 kW beschikbaar, maar het systeem beperkte ons tot 600 kW voor het laadplein, omdat de rest automatisch werd gereserveerd voor het handelsprogramma van Eneco op de aFRR-regelvermogensmarkt van Tennet. Twee zomers heb ik zelf 'EMS gespeeld' door handmatig te sturen. Inmiddels is het verbeterd: het systeem telt zonnestroom mee en kan nu dynamisch schakelen. Toch is het nog niet perfect. De integratie met onze laadpalen, onze 3 MWh batterij en de planning van trucks blijft complex. Op papier ziet EMS er prachtig uit, maar in de praktijk is het weerbarstig."
Hoe ziet jullie infrastructuur eruit en wat zijn de plannen voor verzwaring?
Qua infrastructuur zijn we zwaar uitgevoerd: in Dedemsvaart staan drie trafo's van 1.750 kVA (samen ca. 5,25 MVA), in Geleen één trafo van 1.750 kVA en in Eck en Wiel een kleine grootverbruiksaansluiting (LS). Ons gecontracteerd vermogen is circa 1,6 MW in Dedemsvaart, 0,5 MW in Geleen en 96 kW in Eck en Wiel – technisch kunnen we dus aanzienlijk meer aan dan het net nu toelaat. We praten al vier jaar met Enexis over een 10 MVA-aansluiting in Dedemsvaart. Dat zou onze twee bestaande aansluitingen daar integreren en veel flexibiliteit geven. Het onderstation in Dedemsvaart wordt in 2027 verzwaard, maar dan moet TenneT ook kunnen leveren. We hebben zelfs al een ringleiding voorbereid om straks snel te kunnen opschalen."
Hoe verhoudt elektrisch rijden zich qua kosten tot diesel?
"Nu is elektrisch rijden nog niet veel goedkoper. Een truck verbruikt ongeveer 1 kWh per kilometer, en wij rekenen met 35 tot 45 cent per kWh versus diesel 45 cent per kilometer Maar de dieselprijs gaat behoorlijk omhoog. Vanaf 2026 wordt de bestaande bijmengverplichting omgezet in de RED III-brandstoftransitieverplichting, waardoor brandstofleveranciers meer hernieuwbare energie moeten inzetten en de CO₂-gerelateerde kosten in de brandstofketen oplopen. Halverwege 2026 voert Nederland de vrachtwagenheffing in: op de snelwegen betaal je dan voor een zware Euro 6-dieseltruck grofweg 20 cent tol per kilometer, tegenover ongeveer 4 cent per kilometer voor een vergelijkbare elektrische truck. De Oekraïne-gerelateerde accijnskorting op diesel loopt af per 1 januari 2027. Daarbovenop komt er op EU-niveau een CO₂-prijs op brandstoffen via ETS2, die nu waarschijnlijk in 2028 ingaat. Door al deze maatregelen stijgt diesel naar 70 à 80 cent per kilometer, terwijl elektrisch rond 50 cent zal kosten. Dat kan een gamechanger worden. Klanten beginnen er nu ook naar te vragen: de tolheffing alleen al maakt elektrisch weer wat aantrekkelijker."
Sytse en Ynze Oegema van Oegema Transport
Hoe beïnvloeden deze ontwikkelingen jullie investeringsbeslissingen?
"We kijken naar het hele plaatje uiteraard. Voor transportbedrijven is opslag, zoals in de grond of in een batterij, niet rendabel. Voor productiebedrijven kan een accu zinvol zijn om processen draaiende te houden, maar bij ons zorgt opslag voor extra kWh-kosten, waardoor het verschil met de duurdere diesel kleiner wordt. We hebben nog wel een zonnepark van een buurman gekocht, vooral om grond te reserveren voor eventuele uitbreiding en de beschikbare trafocapaciteit daar. Hoewel zonnestroom mooi is om te hebben, helaas schijnt de zon voor ons op het verkeerde moment; er worden dan geen trucks opgeladen. En we worstelen wat met die opslag, omdat dit de kilowattuurprijs dus duurder maakt dan wanneer we stroom inkopen. Onze focus ligt op long-range trucks en slimme planning. Niettemin: we hebben al een batterij en die gaan we steeds beter gebruiken. Ook kunnen we in Dedemsvaart vanaf februari tussen middernacht en zes uur 's ochtends 1.750 kWh extra afnemen. We hebben daartoe een tijdsblokgebonden contract afgesloten met Enexis. Daardoor kunnen we verder groeien. We zijn voornemens daar in het tweede kwartaal ons volgende laadplein te realiseren."
Hoe zie je de toekomst van netcongestie en energiemanagement?
"Ik ben optimistisch. Netbeheerders en TenneT werken hard aan verzwaring. Tegelijk zie ik kansen in waterstofproductie via elektrolyse om overschotten groene stroom te benutten, waardoor de prijs voor zon en wind ook kan verbeteren. Maar voorlopig blijft het puzzelen. EMS-systemen moeten beter, contractvormen flexibeler. Tot die tijd is het voor ons vooral een kwestie van creatief plannen en investeren in trucks die passen bij onze laadcapaciteit."
Bron: ABN Amro
