Het aantal nieuwe biolandbouwbedrijven in Vlaanderen is de voorbije jaren gedaald. Dat blijkt uit het antwoord van Vlaams minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns op een schriftelijke vraag van Lydia Peeters (Open Vld).
© Wikimedia Commons | Maiem Merck
Volgens cijfers van het Agentschap Landbouw en Zeevisserij werden in 2015 nog 52 nieuwe bioboerderijen aangemeld. Dat aantal steeg in 2016 naar 75 en kende opnieuw een piek in 2019 met 75 nieuwe aanmeldingen. Sindsdien is er een dalende trend: 67 in 2021, 44 in 2022, 45 in 2023 en 37 in 2024.
Meeste nieuwe biobedrijven in de tuinbouw
Voor de periode 2017-2024 zijn ook cijfers beschikbaar over de specialisatie. De meeste nieuwe biobedrijven zijn gespecialiseerd in tuinbouw (groente-, fruit- en sierteelt). In 2021 ging het om 36 bedrijven, in 2024 om 18. Akkerbouw volgt als tweede grootste categorie, met een daling van 20 nieuwe bedrijven in 2017 naar 9 in 2024. Dierlijke productie blijft beperkt, met tussen 0 en 7 nieuwe bedrijven per jaar in de periode 2017-2024.
Het aantal nieuw aangemelde biobedrijven met minstens één vrouwelijke zaakvoerder schommelde de voorbije tien jaar. In 2015 ging het om 11 bedrijven, in 2019 om 25 en in 2023 om 23. In 2024 waren er 18 nieuwe aanmeldingen met een of meerdere vrouwelijke zaakvoerders.
Omschakelaars en zijinstromers
Voor de periode 2021-2024 zijn cijfers beschikbaar over omschakelaars vanuit de gangbare landbouw. In 2021 waren er 18 gedeeltelijke en 9 volledige omschakelingen. In 2024 ging het om respectievelijk 7 gedeeltelijke en 9 volledige omschakelingen.
Daarnaast waren er ook nieuwe biolandbouwbedrijven die minder dan twee jaar landbouwer waren voor de start van hun bio-activiteit. In 2021 betrof dit 40 bedrijven (32 minder dan één jaar actief, 8 tussen één en twee jaar). In 2024 ging het om 21 bedrijven (16 minder dan één jaar, 5 tussen één en twee jaar). Over het profiel van deze zijinstromers en hun verdere loopbaan zijn geen gegevens beschikbaar.
Stopzettingen binnen vijf jaar
Uit de cijfers blijkt dat jaarlijks meerdere biobedrijven binnen vijf jaar na de start stoppen met hun bio-activiteit. In 2021 ging het om 22 bedrijven, in 2022 en 2023 telkens om 19 en in 2024 om 17.
Een eerdere studie over de periode 2010-2016 toont dat 53% van de biobedrijven stopt binnen de eerste vijf jaar. 9% stopt zelfs binnen het eerste jaar. Volgens het antwoord gaven zij "meestal aan niet te kunnen voldoen aan de opgelegde regelgeving en ondanks hun aanmelding nooit gestart te zijn met hun activiteit".
Voor bedrijven die terugschakelden naar gangbare landbouw waren "afzetmoeilijkheden, wettelijke belemmeringen of de fysiek veeleisende arbeid hoofdredenen". Enkele bedrijven gaven ook aan dat "biologisch produceren op kleine schaal te weinig rendabel is (o.a. door hoge kosten)".
Doelstelling 5% bio nog ver weg
Het Strategisch Plan Bio 2023-2027 mikt op een 5%-doelstelling. Volgens het meest recente biorapport bedraagt het aandeel biologische oppervlakte in Vlaanderen in 2024 1,7%. Het aandeel biolandbouwers in het totale aantal landbouwbedrijven blijft stabiel op 2,9%. Het marktaandeel van bioproducten groeide naar 3,1%.
De minister erkent dat "om de 5% doelstellingen te halen, is er nog een lange weg te gaan", maar stelt: "We laten ons niet ontmoedigen door de cijfers, maar we gaan onverminderd door met de uitvoering van het plan."
Bron: Vlaams Parlement
