De ontwikkeling van Nieuwe Genomische Technieken (NGT's) zoals CRISPR-Cas brengt volgens biocoöperatie Odin het risico met zich mee dat er in de toekomst meer patenten op plantenrassen en planteigenschappen komen. Theo Boon, ontwikkelmanager zaadvaste rassen bij Odin, waarschuwt voor de gevolgen voor klassieke veredeling, boeren en consumenten.
© Odin
"Een patent is een geregistreerd eigendomschap, zoals een octrooi binnen de techniek. Om dit met planten te gaan doen, is gek. Iets wat uit de natuur komt tot jouw eigendom maken," zegt Boon.
Patenten op eigenschappen
NGT's maken het mogelijk om planteigenschappen op DNA-niveau te veranderen. Volgens Boon kan dit leiden tot patenten op eigenschappen zoals koudebestendigheid. "Wanneer een planteigenschap gepatenteerd wordt, bijvoorbeeld een soort maïs die koude-resistent is, is die eigenschap van jou. Wie dezelfde eigenschap ontdekt met klassieke veredeling, mag die eigenschap niet gebruiken. Hierdoor kan soms 10 jaar werk weggegooid worden."
Boon waarschuwt dat dit kan leiden tot machtsconcentratie bij een klein aantal grote agrotechbedrijven, terwijl biologische en kleinere telers financieel onder druk komen te staan. "De consument komt als laatste in de keten die last gaat krijgen. Als je planten met bepaalde eigenschappen alleen nog van bepaalde bedrijven kunt kopen, gaat de prijs omhoog. Voor Odin gaat het vooral om het ethische principe. Je haalt iets uit de natuur, stopt het in een eigen plant en zegt: 'het is van mij'. Want het is niet van jou, het is van de natuur."
Zaadvaste rassen
Odin zet daarom in op zaadvaste rassen, die vrij beschikbaar zijn voor boeren en telers. "Zaadvast betekent dat je leven doorgeeft en vrij beschikbaar maakt en dat hybriden en gentech gaan over leven voor jezelf houden. Patenten zijn hierin een instrument. No patents on seeds!", schrijft de Nederlandse biologische coöperatie, die zich inzet voor biodynamische landbouw en het vrij beschikbaar houden van zaadgoed.
Zaadvaste rassen zijn belangrijk voor de biologische sector, omdat boeren onafhankelijk zijn van grote zaadleveranciers. Op Odin-boerderij De Beersche Hoeve worden deze rassen veredeld en vermeerderd, zodat telers zelf patentvrij zaad kunnen bewaren en gebruiken voor gewassen die passen bij lokale omstandigheden.
Versoepeling regelgeving verstoort balans
Veredelaars in Europa werken momenteel met het kwekersrecht, dat een balans biedt tussen innovatie en bescherming. Een ras mag zonder toestemming gebruikt worden om nieuwe rassen te maken als het duidelijk verschilt van het eerdere ras. Odin waarschuwt dat versoepeling van de regelgeving rondom NGT's deze balans kan verstoren en het patent op planten en planteigenschappen een asociaal principe wordt.
Bron: Odin
