Tholen - Wie voor het eerst langs de noordwestkant van Zwolle fietst, net achter ziekenhuis Isala, komt wellicht voor een verrassing te staan. Daar doemt onverwachts een boerderij op: Melkveebedrijf Het Rode Huis. Op een steenworp afstand van de binnenstad grazen melkkoeien in de wei en scharrelen de varkens en kippen buiten rond.
© Melkveebedrijf Het Rode Huis
Buurtbewoners kunnen daar verse biologische producten kopen via een melktap en winkelautomaat. Het familiebedrijf is al generaties lang op deze plek gevestigd en zoekt bewust de verbinding met de stad. Voor de jongste telg van de familie, zoon Timo van Vilsteren, is die directe relatie met de consument zelfs een belangrijke pijler voor de toekomst van het bedrijf.
In een poging om meer mensen erbij te betrekken, plaatste Timo onlangs enkele foto's op sociale media van varkens die spelen in de sneeuw. Hoewel de foto's online niet meteen viral gingen, merkte Timo dat ze wél veel losmaakten bij de klanten op het erf. "Vooral in de winkel spraken mensen ons erop aan," vertelt Timo. "Mensen zeggen dan: 'Ik zag die foto's, wat leuk.' Het is een combinatie die je niet vaak ziet: varkens buiten, in de sneeuw, vlakbij de stad."
Boeren tussen stad en ziekenhuis
Melkveebedrijf Het Rode Huis telt ongeveer 120 melkkoeien en produceert jaarlijks circa 900.000 liter biologische melk. Een deel daarvan wordt via de melktap direct verkocht aan consumenten, een ander deel gaat naar Eko-Holland of wordt verwerkt tot kaas bij zusterbedrijf De Huppe, gerund door Timo's oom. Daarnaast biedt het bedrijf via twee volautomatische verkoopautomaten eieren, vlees, aardappelen, walnoten, honing en kaas aan.
De ligging, pal naast de stad, maakt het bedrijf bijzonder – en soms ook uitdagend. "Voor mij persoonlijk is het vooral heel leuk," zegt Timo. "Ik ben geïnteresseerd in die directe link met de consument. Produceren voor de stad, dat zie ik echt als mijn toekomst op dit bedrijf." Zijn vader kijkt daar anders tegenaan, merkt hij. "Zijn generatie is meer opgegroeid met het traditionele boeren: produceren en leveren. Maar hij beweegt wel mee en vindt het contact met mensen ook interessant."
Die stedelijke nabijheid zorgt voor uiteenlopende gesprekken. "Mensen komen hier met allerlei ideeën en beelden. Vaak is het niet zozeer onbegrip, maar vooral onwetendheid. Maar als je dan dingen uitlegt, ontstaat er meestal juist meer wederzijds begrip."
Bewuste keuze voor biologisch
Het Rode Huis schakelde in 2015 over naar biologische melkveehouderij. Die keuze werd door Timo's vader gemaakt. "Ik was toen nog jong," vertelt Timo. "Maar eigenlijk werkten we daarvoor al grotendeels volgens biologische principes. Mijn vader was altijd al bezig met natuurlijke processen. Voor hem voelde de overstap naar biologisch dan ook vooral heel erg logisch."
© Melkveebedrijf Het Rode Huis
Volgens Timo is biologisch werken in de dagelijkse praktijk minder zwart-wit dan vaak wordt gedacht. "Ik heb meerdere stages gelopen bij gangbare boeren en het verschil is in de praktijk soms kleiner dan mensen denken. Het gaat vooral om wat je vraagt van je grond en je dieren. Biologisch betekent voor mij: iets meer rust in het systeem. Dat je de bodem en je dieren minder intensief belast en natuurlijke processen meer hun gang laat gaan."
Economisch gezien kent biologisch volgens Timo zo zijn voor- en nadelen. "Op dit moment is het aantrekkelijk, omdat de biologische melkprijs veel stabieler is dan de gangbare." Die stabiliteit ziet hij als een belangrijk verschil met de gangbare markt.
Toch benadrukt hij dat biologisch boeren vooral een inhoudelijke keuze moet zijn. "Je moet die keuze niet maken om het geld. Dan houd je het niet vol. Je moet er echt inhoudelijk achter staan, maar het economische voordeel is dan wel mooi meegenomen."
Korte ketens als logische stap
De directe verkoop via de melktap begon rond 2016. "Mensen kwamen hier vroeger al aan de deur voor een fles verse melk," vertelt Timo. "Met de komst van de melkrobot kwam er een constante melkstroom en werd het logisch om ook die directe verkoop beter te structureren." Later volgden de winkelautomaten. Die waren aanvankelijk vooral bedoeld voor de eigen kaas, maar werden later uitgebreid met eieren, vlees en aardappels uit eigen teelt.
De meeste producten worden direct op het eigen erf verkocht. "De eieren en de kaas lopen het hardst," zegt Timo. "Die zijn vaak voor het einde van de dag al op en dan moet ik het weer aanvullen." Voor hem is die korte keten meer dan een verkoopmodel. "Je deelt informatie eerlijker, rechtstreeks met de consument. Dat zorgt voor meer klantbinding en waardering. En voor de klanten biedt dit het voordeel dat ze onbewerkte voeding van een bekend bedrijf dichtbij kunnen kopen."
Verbreding als ecosysteem
Dat de laatste jaren het assortiment in de automaten flink is uitgebreid, komt grotendeels uit Timo's koker. Naast melkvee zijn er kippen, varkens en bijen op het bedrijf en worden er ook aardappels geteeld. "Ik zie een boerderij steeds meer als een ecosysteem. Het toevoegen van meerdere verschillende dieren op je erf hoort daarbij."
© Melkveebedrijf Het Rode Huis
Die manier van werken past volgens hem bij een toekomstbestendig bedrijf. Bovendien kunnen reststromen uit de ene tak worden benut in de andere. "Voerresten van de koeien gaan bijvoorbeeld naar de kippen." Toch is daar nog wel wat winst te behalen. "Ik hoop daar in de toekomst nog wat meer werk van te gaan maken, het benutten van dat soort kringlopen."
Daarnaast is het nuttig om meerdere mestsoorten in te kunnen zetten op het land. "Als je ergens bijvoorbeeld een fosfaattekort hebt, dan kun je daar kippenmest gebruiken om dat tekort aan te vullen. Zo geeft het houden van meerdere dieren je meer opties die je weer gericht kunt inzetten op het land."
Toch erkent hij dat het systeem nog niet volledig in balans is. "Onze 120 koeien hebben veel meer ecologische impact dan 250 kippen. Wil je dat ecologisch echt recht trekken, dan moet je veel verder gaan. Maar dan moet het wel natuurlijk ook nog economisch kloppen. Dat is een voortdurend zoeken naar een goede balans."
Educatie en toekomst
Naast teelt en veehouderij ontvangt Het Rode Huis ook regelmatig schoolklassen. Voor Timo is dat educatieve aspect heel belangrijk, maar tegelijkertijd ziet hij het niet als een hoofddoel. "Onbegrip komt vaak voort uit onwetendheid. Als kinderen zien hoe het er echt aan toe gaat, worden hun meningen vaak genuanceerder."
Hij hoeft kinderen niet te overtuigen, benadrukt hij. "Als ze na een bezoek iets minder zwart-wit denken, ben ik al tevreden." Educatie ziet hij dan ook vooral als een maatschappelijke bijdrage, niet als een verdienmodel.
© Melkveebedrijf Het Rode Huis
Zijn ambitie ligt vooral bij de overname van het bedrijf en het verder versterken van de band met de stad. "Over tien jaar hoop ik het bedrijf te hebben overgenomen en dat ik dan die directe verbinding met consumenten verder heb kunnen uitbouwen. Ik geloof dat je zo stappen kunt zetten richting gezondere voeding en een duurzamer systeem, stappen die in de reguliere keten vaak niet worden beloond."
Waar hij het meest trots op is? "Dat mensen hier graag komen en al jaren klant zijn. Soms al sinds onze omschakeling naar biologisch in 2015. Die waardering, dat vertrouwen – dat is voor mij de kern. En dat we, ondanks alle onzekerheden, het bedrijf draaiende houden en het in de loop der jaren steeds beter laten passen bij wie wij zijn."
Voor meer informatie:
Timo van Vilsteren
Melkveebedrijf Het Rode Huis
Roodhuizerpad 1
8024 PL Zwolle
Tel.: +31(0)38 4548258
[email protected]
