Veel biologische bedrijven die in de jaren tachtig vanuit idealisme en overtuiging zijn gestart, staan aan de vooravond van een generatiewissel. Oprichters naderen de pensioengerechtigde leeftijd en de vraag wie het stokje overneemt wordt steeds dringender.
© Jannes Goedbloed | BioJournaal.nl
Josefien van Marlen en Christianne de Kort van BioJong bij de BioBorrel
BioJong, het netwerk voor jonge professionals in de biologische sector, ziet bedrijfsopvolging daarom als een urgent thema. Daarbij kiest de organisatie nadrukkelijk voor een bredere benadering dan in veel andere landen: niet alleen de landbouw, maar de volledige keten staat centraal.
Kijk niet alleen maar naar de boeren
"Als je alleen naar boeren kijkt, mis je een groot deel van het verhaal," zegt Christianne de Kort van BioJong. "Zonder handel, verwerking en logistiek heeft ook de boer geen toekomst. Wil je de sector echt verjongen, dan moet je de hele keten meenemen."
"Dat maakt ons uniek," zegt Josefien van Marlen van BioJong. "Bio is een beweging, geen losse schakels. Als we de volgende generatie willen betrekken, moeten we laten zien hoe breed en betekenisvol deze sector is."
De geschiedenis van een generatiewissel
Volgens Christianne ligt de urgentie van bedrijfsopvolging diep verankerd in de geschiedenis van de sector. "Veel bedrijven zijn ontstaan in de jaren tachtig, toen reformvoeding en macrobiotiek sterk opkwamen. Dat begon bij winkels, maar sloeg al snel over naar teelt, verwerking en handel. Die pioniers zijn nu op een leeftijd gekomen waarop opvolging aan de orde is."
De vraag is volgens haar niet alleen wie het bedrijf overneemt, maar ook hoe. "Je ziet dat er soms wordt gekeken naar investeerders of overnames van buiten de sector. Dat kan, maar wij willen juist dat de passie en waarden van bio behouden blijven, bij voorkeur binnen families of binnen de sector zelf."
Opvolgers worstelen met hun rol
Een van de gezichten van dat vraagstuk is Josefien zelf. Zij is de dochter van Ronald van Marlen, de oprichter van het biologische handelsbedrijf Nanabio. Ze verkent momenteel haar rol binnen het familiebedrijf.
"Opvolging is niet iets wat je in één jaar regelt," zegt Josefien. "Zeker niet als je, zoals ik, uit een heel ander vakgebied komt ." Josefien is politiek historicus en werkte onder meer bij het ministerie van OCW en bij het Expertisecentrum Diversiteitsbeleid. "Drie jaar geleden ben ik mijn eigen onderneming begonnen. Zo kon ik verbreden en naast mijn expertise als programmamanager diversiteit en inclusie ook in de biologische sector en voor Nana Bio verschillende opdrachten uitvoeren. Ik kijk nu vooral: hoe kan ik bijdragen aan de volgende fase van het bedrijf? Welke rol past bij mij, en wat heeft het bedrijf nodig?"
Volgens haar is dat herkenbaar voor veel potentiële opvolgers. "De vraag is niet alleen: wil ik het bedrijf overnemen? Eerst moet je het antwoord weten op andere vragen, zoals: zie ik mezelf bij dit bedrijf en in de biologische sector in het allgemeen werken? Kan ik hier waarde toevoegen? En past mijn visie bij wat er al staat?"
Meer dan landbouw alleen
Juist op dat punt onderscheidt BioJong zich, benadrukt Christianne. Waar opvolgingsvraagstukken vaak worden benaderd vanuit de landbouw, richt BioJong zich bewust op bedrijven in de hele keten. "Overheden investeren veel in jonge boeren, en dat is goed. Maar voor jonge mensen in handel en verwerking is er nauwelijks aandacht, terwijl die net zo essentieel zijn."
Binnen BioJong komen daarom jongeren uit winkels, handelshuizen, verwerkingsbedrijven, certificering en logistiek samen. "Zet je die aan één tafel, dan ontstaat het gesprek vanzelf," zegt Christianne. "Iedereen ziet hoe afhankelijk we van elkaar zijn. Je hoeft het wiel niet steeds opnieuw uit te vinden."
Josefien herkent dat. "Het is in deze sector best lastig om als jongere overzicht te krijgen. Iedereen werkt hard in zijn eigen bedrijf, maar ontmoet elkaar weinig. BioJong creëert een plek waar je de sector als geheel leert kennen."
Vernieuwing zonder de kern te verliezen
Een generatiewissel biedt volgens beiden niet alleen risico's, maar juist ook kansen. "Nieuwe generaties kijken anders naar de samenleving, naar communicatie, naar samenwerking," zegt Josefien. "Dat betekent niet dat je de kernwaarden loslaat. Integendeel: je moet juist goed weten waar een bedrijf op gebouwd is."
Christianne vult aan: "Opschalen en idealen hoeven elkaar niet uit te sluiten. Biologisch wordt betaalbaarder naarmate het groeit. Je moet niet bang zijn om groter te denken, zolang je weet waar je voor staat."
Bijeenkomst voor potentiële opvolgers
BioJong werkt momenteel aan een bijeenkomst voor jonge mensen die nadenken over een rol in een biologisch bedrijf. Het evenement zal plaatsvinden op 26 maart 2026 om 19:00 uur. De insteek is nadrukkelijk open. "Je hoeft niet zeker te weten of je wilt overnemen, of overdragen," zegt Josefien. "Juist als je twijfelt, wil je een plek hebben waar je die vragen kunt bespreken."
Christianne: "Wij zeggen niet: neem het bedrijf over, of draag het bedrijf over. We zeggen: sluit aan. Word rijker aan kennis, netwerk en ervaring, zodat je later een weloverwogen keuze kunt maken."
Generational renewal op BIOFACH
Dat het thema breed leeft, blijkt ook internationaal. De BIOFACH staat dit jaar volledig in het teken van generational renewal. BioJong sluit daarbij aan en is betrokken bij meerdere paneldiscussies.
Het gaat volgens Christianne en Josefien niet alleen om wie de bedrijven overneemt, maar om hoe de sector zichzelf structureel versterkt. Wordt die opvolging ketenbreed aangepakt, dan kan dit uitgroeien tot een stevig fundament voor de toekomst van de hele biologische sector. Zo verschuift bedrijfsopvolging van een individuele familiekwestie naar een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de hele keten.
Voor meer informatie:
BioJong
[email protected]
www.biojong.nl
