Als Europeanen minder vlees en zuivel gaan eten, kan dat grote gevolgen hebben voor boeren. Volgens nieuw onderzoek van de universiteiten van Leiden, Oxford en Wenen kunnen veel stallen, machines en melkinstallaties hun waarde verliezen. Met goed beleid zijn deze verliezen wel te beperken, stellen de onderzoekers. Hun studie is gepubliceerd in Nature Food.
© Santos06 | Dreamstime
In Europa en het Verenigd Koninkrijk ligt het grootste deel van het geïnvesteerde vermogen in de landbouw vast in dierlijke productie, zoals stallen, machines, melkinstallaties en fokdieren. Uit het onderzoek blijkt dat 78 procent van deze vaste investeringen te maken heeft met vee en veevoer.
Het kan boeren tegenhouden
Het gaat om ongeveer 158 miljard euro die direct is gekoppeld aan veehouderij en nog eens 100 miljard euro in de productie van veevoer. "Het kan boeren tegenhouden om de overstap te maken naar plantaardige productie," zegt hoofdauteur Anniek Kortleve van het CML.
De onderzoekers berekenden de mogelijke financiële risico's van een verandering in eetpatronen. Bij een gematigde afname van vlees- en zuivelconsumptie kan het gaan om circa 61 miljard euro. Bij een sterkere verschuiving loopt dit op tot 168 miljard euro en in het meest extreme scenario tot 255 miljard euro. Hoe groot het probleem wordt, hangt vooral af van hoe snel de verandering gaat en of investeringen hergebruikt kunnen worden of langzaam kunnen worden afgeschreven.
Risico's niet alleen bij boeren
De financiële risico's beperken zich niet tot boeren. Ook veevoerbedrijven, voedselverwerkers, transporteurs, banken en plattelandsgemeenschappen kunnen de gevolgen voelen. Daarnaast speelt klimaatverandering een rol. Extreem weer, droogte en lagere opbrengsten vergroten de kans dat investeringen hun waarde verliezen. "Klimaatverandering draagt nu al bij aan dit probleem. Aanpassen aan het klimaat alleen is niet genoeg om deze risico's weg te nemen," zegt onderzoeker José Mogollón.
Volgens de onderzoekers is er wel ook ruimte voor een geleidelijke overgang. Veel landbouwinvesteringen verliezen stap voor stap hun waarde, waardoor ze langzaam kunnen worden uitgefaseerd of aangepast. "Dat geeft ruimte om de overgang goed te begeleiden. Op de lange termijn kan voedselproductie zelfs goedkoper worden, maar dan moeten beleid en investeringen nu veranderen," aldus Paul Behrens van de Universiteit van Oxford.
Bestaande gebouwen anders gebruiken
De onderzoekers wijzen daarnaast op kansen om bestaande gebouwen anders te gebruiken, bijvoorbeeld voor paddenstoelen, microgroenten of plantaardige eiwitten. Gericht beleid is volgens hen cruciaal. Zonder steun om investeringen af te schrijven, om te bouwen of schulden te regelen, kan de voedseltransitie vastlopen.
Hun conclusie is helder: wie een duurzaam voedselsysteem wil, moet niet alleen kijken naar wat we eten, maar vooral ook naar wat er nu al op het erf staat. Alleen als je daar ook rekening mee houdt, is een succesvolle transitie naar meer plantaardig voedsel mogelijk, stellen ze.
Bron: Universiteit Leiden
