De biologische sector maakt zich zorgen over Europese plannen om de regels voor nieuwe gentechnieken (NGT's) te versoepelen. Dit kan ertoe leiden dat biologische telers straks niet langer kunnen garanderen dat hun gewassen gentechvrij zijn. Dat stellen biologisch veredelingsbedrijf De Bolster en de ledenorganisatie Odin in reactie op voorstellen van de Europese Commissie.
© Rijk Zwaan
De Europese Commissie wil onderscheid maken tussen twee categorieën nieuwe gentechnieken: NGT-1 en NGT-2. NGT-1 betreft planten die volgens Brussel ook via natuurlijke mutaties of klassieke veredeling hadden kunnen ontstaan. Deze zouden niet langer als genetisch gemodificeerd worden aangemerkt en geen gentechlabel meer krijgen. NGT-2, waarbij verdergaande aanpassingen plaatsvinden, blijft wel onder de bestaande gentechregels vallen.
Zonder aparte controle de markt op
Juist NGT-1 baart de biologische sector zorgen, omdat deze planten zonder label en zonder aparte controle op de markt kunnen komen. "Als dit doorgaat, wordt het voor ons bijna onmogelijk om vrij te blijven van gentech," zegt Frans Carree van De Bolster. "Wij kunnen straks niet meer garanderen dat onze zaden en gewassen echt gentechvrij zijn."
Tot nu toe was genetische manipulatie uitgesloten binnen de biologische landbouw en werd hier streng op gecontroleerd. Met de nieuwe regels zou die scheidslijn vervagen. Volgens Carree is vermenging in de praktijk nauwelijks te voorkomen. "Landbouw is een open systeem. Stuifmeel vliegt, zaden verspreiden zich. Er zal onvermijdelijk vermenging plaatsvinden. En dan kunnen wij onze biologische teelt niet meer schoonhouden."
© De Bolster
Onderzoek van Wageningen University en het Louis Bolk Instituut wijst er volgens de sector op dat volledige scheiding tussen biologische en gentechgewassen in een open landschap niet haalbaar is, zelfs niet met bufferzones en ketenafspraken. Als herkomst niet langer verplicht wordt vastgelegd, wordt controle voor biologische telers vrijwel onmogelijk. "Als er straks geen verplichting meer is om aan te geven of iets met gentech gemaakt is, wordt het voor biologische telers bijna onmogelijk om dat nog zelf te achterhalen," aldus Carree.
Garanties gelden vooral voor NGT-2
Het ministerie van Landbouw stelt dat er geen reden tot zorg is en dat NGT's veilig zijn. Ook zegt het kabinet waar mogelijk maatregelen te nemen om biologische teelt te beschermen en uitgangsmateriaal herkenbaar te blijven etiketteren. Die garanties gelden echter vooral voor NGT-2. Voor NGT-1 zou geen labelplicht meer gelden.
Volgens Edith Lammerts van Bueren, oud-hoogleraar biologische plantenveredeling aan Wageningen University, schiet etikettering tekort. "Je kunt etiketten plakken op zakjes zaad, maar niet op stuifmeel. Als het buiten waait, is er geen grens meer tussen gentech en bio."
Techniek op zich niet goed of slecht
Zaadveredelingsbedrijf Rijk Zwaan zegt de zorgen te begrijpen, maar benadrukt ook het belang van innovatie. "Wij bewegen mee met de wet," zegt octrooispecialist Arend Streng. "Het is niet aan ons om te bepalen of de regels te soepel zijn. Als de wet verandert, passen wij ons aan." Volgens het bedrijf kunnen ook andere technieken dan NGT's het veredelingsproces versnellen. "De techniek op zich is niet goed of slecht," aldus Streng.
De biologische sector vreest dat de kernbelofte van biologisch – puur en gentechvrij – onder druk komt te staan. "Het is niet de vervuiler die betaalt, maar degene die vrij wil blijven," zegt Carree. Lammerts van Bueren vat het samen: "Zodra je biologisch niet meer kunt onderscheiden van gentech, verdwijnt de betekenis van het woord biologisch zelf."
Bron: Odin
