Het Louis Bolk Instituut benadrukt het belang van een goede bodem- en bemestingstoestand voor biologische graslandproductie. Na een droog jaar zoals 2025 is het volgens het instituut essentieel om tijdens het stalseizoen de cijfers op een rij te zetten en deze te combineren met observaties boven en onder de graszode. Zo kunnen melkveehouders plannen maken om de productiviteit van hun grasland te verbeteren.
© Zentralorder | Dreamstime
"Begin bij de check van de bodem met de mineralensamenstelling van de kuilanalyse van de 1e snede. Gras liegt nooit," zegt onderzoeker Nick van Eekeren. De samenstelling van fosfor, kalium en zwavel in de eerste snede geeft een eerste indicatie voor eventuele aanpassingen in bemesting en bodemmanagement.
Specifieke aandachtspunten
Hij wijst op specifieke aandachtspunten voor zand- en kleigronden: "Witte klaver is heel gevoelig voor kaliumtekorten en wordt daarmee droogtegevoelig en verdwijnt. Daarnaast is op 99% van de melkbedrijven op zand de zwaveltoestand in de bodem te laag en moet er standaard elk jaar met zwavel worden bemest. Voor kleibedrijven is dit op ongeveer 50% van de bedrijven."
De kwaliteit van de bodem wordt beoordeeld aan de hand van zes onderdelen: organische stof, bodemchemie, bodemleven, bodemstructuur, waterhuishouding en beworteling. Deze factoren hangen nauw samen en kunnen niet los van elkaar worden bekeken. Volgens het Louis Bolk Instituut is het belangrijk om kuil- en bodemanalyse te combineren met veldobservaties. Zo kan bijvoorbeeld een goede kalitoestand in de bovenste laag onvoldoende zijn als de beworteling slechts oppervlakkig is, wat de gras- en klaverproductie beperkt.
Praktische instrumenten zijn onder meer profielkuilen en kluiten. Nick legt uit: "Graaf een profielkuil bij voorkeur in het gewas zelf, tijdens het groeiseizoen. Maak met een mesje de wand rul, zodat je de worteltjes goed kunt zien. De mate van beworteling is afhankelijk van gewas én bodemkwaliteit." Het onderzoek onderscheidt drie gradaties van bodemstructuur: van losse kruimels, die intensieve wortelgroei mogelijk maken, tot scherpblokkige elementen, die wortelontwikkeling beperken en slecht doorwortelbaar zijn.
Klaver als belangrijke stikstofbron
Voor biologische melkveebedrijven is klaver een belangrijke stikstofbron. Het stikstofleverend vermogen van de bodem speelt hierbij een rol: op gronden met een hoog organischestofgehalte kan klaver minder goed concurreren met gras en is het minder noodzakelijk.
Verder is pH belangrijk voor het behoud van klaver en kruiden, maar het Louis Bolk Instituut waarschuwt: "Ga echter op bestaande grasklaver niet ineens te veel bekalken. Bekalken activeert het bodemleven, waardoor meer organische stof wordt afgebroken en stikstof mineraliseert, waardoor klaver het in eerste instantie weer moeilijker krijgt in concurrentie met gras."
Praktische checklist
De factsheet Biologische graslandproductie: check de basis in de bodem biedt melkveehouders een praktische checklist en richt zich op het verbeteren van graslandproductie door inzicht in bodem- en gewascondities. Het is onderdeel van het Versnellingsspoor Biologische Landbouw, dat onder andere onderzoek doet naar langjarige bodemkwaliteit en bemesting van grasklaver.
Bron: Louis Bolk Instituut
