Bijna 90 procent van de Duitse levensmiddelenmarkt is in handen van vier supermarktconcerns: Edeka, Rewe, Aldi en de Schwarz-groep. Dat blijkt uit een speciaal rapport van de monopolitecommissie van de Duitse regering, dat gedeeld wordt door de Duitse bio-vereniging Bioland. Ook de recent gepubliceerde Duitse bedrijfsatlas voor 2026 schetst een vergelijkbaar beeld en waarschuwt voor de gevolgen van deze vergaande marktconcentratie.
© Tomnex | Dreamstime
De prijzen voor levensmiddelen zijn de afgelopen jaren aanzienlijk sterker gestegen dan de algemene inflatie. Volgens marktwaarnemers is dat niet alleen het gevolg van hogere productiekosten, maar mogelijk ook van misbruik van marktmacht door grote handelsconcerns. De monopolitecommissie bevestigt deze zorgen: de Duitse levensmiddelendetailhandel is sterk geconcentreerd, met merkbare gevolgen voor de concurrentie en voor producenten.
Economische nadelen voor boeren
Volgens het rapport domineren enkele retailgroepen grote delen van de markt. Dat verzwakt zowel de prijsconcurrentie als de onderhandelingspositie van fabrikanten. Voor boeren en kleinere producenten kan dit leiden tot aanzienlijke economische nadelen.
© Rene Van Den Berg | Dreamstime
Ook de Konzernatlas 2026, die werd gepubliceerd rond de Internationale Grüne Woche, trekt harde conclusies. Vier grote handelsbedrijven controleren inmiddels "bijna de gehele Duitse levensmiddelendetailhandel". Zij bepalen in belangrijke mate welke producten in de schappen en diepvrieskisten terechtkomen – en wie eraan verdient. Het rapport brengt de machtsstructuren langs de volledige waardeketen in kaart, van zaadgoed en verwerking tot de supermarkt, en laat zien hoe politiek en consumenten deze marktconcentratie kunnen tegengaan.
Scheve waardeketens en eenzijdige afhankelijkheid
Naast de marktstructuur besteedt de Konzernatlas ook aandacht aan thema's als waterprivatisering, coöperaties en mondiale toeleveringsketens. Het doel is om de mechanismen zichtbaar te maken die leiden tot scheve waardeketens en eenzijdige afhankelijkheid.
© Sean Pavone | Dreamstime
Bioland, de grootste Duitse vereniging voor biologische landbouw, is bezorgd over deze ontwikkelingen. De organisatie, die duizenden biologische boeren en producenten vertegenwoordigt, wijst erop dat de dominantie van een paar grote supermarktconcerns de positie van die boeren en producenten onder druk kan zetten.
De publicatie is uitgegeven door de Heinrich-Böll-Stiftung, milieuorganisatie BUND en de koepelorganisatie Kritische Aktionärinnen und Aktionäre.
Bron: Bioland
