Meer dan 250 deelnemers uit de hele wereld namen onlangs deel aan een webinar van IFOAM – Organics International, waarin veelvoorkomende misverstanden over biologische landbouw centraal stonden. Sprekers van FiBL, de Robin Food Coalition en het Inter-Continental Network of Organic Farmers Organisations (INOFO) belichtten het thema vanuit beleid, wetenschap en praktijk.
Het webinar, gemodereerd door Julia Lernoud van IFOAM – Organics International, stond in het teken van desinformatie rond biologisch en wat biologische landbouw in de praktijk betekent voor milieu, gezondheid en boeren.
Marketingtruc of bewezen meerwaarde?
Volgens Volkert Engelsman (Robin Food Coalition) is biologisch geen marketingverhaal, maar gebaseerd op stevig wetenschappelijk bewijs. "Biologisch verkoopt, omdat de voordelen worden ondersteund door robuuste studies."
Hij wees op effecten zoals bodemvruchtbaarheid, schoon water, biodiversiteit en klimaatmitigatie via koolstofopslag in de bodem. Een recente Nederlandse studie met Deloitte berekende dat Nederlandse belastingbetalers jaarlijks 10 miljard euro kunnen besparen bij een volledige omschakeling naar biologische landbouw in combinatie met een eiwittransitie. Een andere studie met PwC liet zien dat omschakeling naar biologisch de risico's in voedselketens kan verkleinen.
Duur en ontoegankelijk?
Julitza Nieves (INOFO) stelde dat biologisch betaalbaar kan zijn binnen lokale en gemeenschapsgerichte voedselsystemen. "Biologisch kan toegankelijk en betaalbaar zijn binnen systemen op gemeenschapsniveau die zich richten op lokale en seizoensgebonden productie."
Volgens haar is het beeld van hoge prijzen vaak gebaseerd op nationale cijfers, terwijl lokale ketens en seizoensproductie daar niet in worden meegenomen. Ook een 'geglobaliseerd dieet', waarbij consumenten het hele jaar door dezelfde producten willen, drijft de kosten op.
Gezondheidseffecten aantoonbaar
Engelsman benadrukte dat gezondheidsvoordelen van biologisch zowel door consumenten als wetenschappers worden erkend. "De gezondheidsvoordelen van biologisch worden ondersteund door sterk bewijs."
Uit onderzoek van zijn organisatie, gebaseerd op EFSA-data en de DALY-methode, bleek dat biologische appels 19 cent gezonder per kilo zijn dan gangbare. Daarnaast liet onderzoek zien dat een biologisch dieet glyfosaatresten in urine sterk kan verminderen.
Milieu en opbrengst
Harun Cicek (FiBL) gaf aan dat de milieuvoordelen van biologische landbouw goed zijn onderbouwd. "De milieuvoordelen van biologische praktijken zijn goed geverifieerd en ondersteund door wetenschappelijke data."
Praktijken zoals mulchen en het gebruik van struiken kunnen opbrengsten opleveren die vergelijkbaar zijn met, of hoger dan, conventionele systemen, zonder bodemafbraak.
Kan biologisch de wereld voeden?
Volgens Cicek is het 'voed-de-wereld'-argument een hardnekkige mythe. "Er is geen direct wereldwijde voedseltekort dat wordt veroorzaakt door productiebeperkingen."
Langlopende studies in onder meer Kenia en Bolivia laten zien dat biologische en conventionele systemen vergelijkbare opbrengsten kunnen halen, mits goed ontworpen.
Wat betekent 'biologisch'?
Nieves stelde dat er altijd consensus is geweest onder serieuze biologische spelers. "Er bestaat een duidelijke consensus onder serieuze actoren in de biologische keten."
Die consensus wordt volgens haar ondermijnd door greenwashing. Lernoud voegde toe dat IFOAM wereldwijd werkt aan geharmoniseerde standaarden via de IFOAM-normen en het Family of Standards-systeem.
