Tholen - Winterse beelden van een besneeuwd polderlandschap, koeien in december in de wei en een verstilde boerderij. De foto's die Dirk en Isabella Gravesteyn onlangs deelden op Facebook riepen veel reacties op. "Mensen herkennen zich in die rust," zegt Dirk Gravesteyn. "En tegelijk laat het zien dat het boerenwerk altijd doorgaat, ook als alles wit is."
© Anne Hamers
Die openheid richting de buitenwereld is kenmerkend voor Biologisch melkveebedrijf Gravesteyn in Pijnacker-Nootdorp, waar melkveehouderij, innovatie en maatschappelijke betrokkenheid steeds nadrukkelijker samenkomen.
Het biologische familiebedrijf telt circa vijftig melkkoeien en 25 stuks jongvee op 80 hectare grond, midden in het Groene Hart en tegelijk aan de rand van de Randstad. Juist die ligging tussen Rotterdam, Den Haag en Delft maakt dat Dirk bewust inzet op transparantie en contact met burgers. "We zitten hier letterlijk in ieders achtertuin," zegt hij. "Dan kun je maar beter laten zien wat je doet en waarom."
Maximale weidegang als uitgangspunt
De basis van het bedrijf is biologische melkveehouderij, met maximale weidegang als leidend principe. De koeien zijn een groot deel van het jaar buiten. Twee technische innovaties maken dat mogelijk: een mobiele weidewagen met melkinstallatie en virtuele afrastering via het systeem Collie.
De mobiele weidewagen wordt elke tien tot vijftig dagen verplaatst, afhankelijk van weer en perceel. "Het is eigenlijk weer terug naar hoe het vroeger gedaan werd, maar dan in een moderne jas," zegt Dirk. Voor hem persoonlijk is het vooral een praktische en prettige oplossing. "Ik ben liever buiten dan binnen. En we hoeven niet meer met de koeien de weg over te steken, wat voor het verkeer én voor onszelf steeds lastiger werd."
© Biologisch melkveebedrijf Gravesteyn
De toevoeging van Collie, waarbij koeien via een halsband met GPS en geluidssignalen binnen virtuele percelen blijven, maakte het systeem compleet. Het scheelt fysiek werk, zoals dagelijks stripgrazen, en geeft tegelijk extra inzicht. "Ik kan op mijn telefoon zien waar elke koe loopt. We hebben al een paar keer een koe op tijd uit de sloot gehaald doordat we zagen dat ze achterbleef." Voor Dirk is het bijvangst, geen doel op zich, maar wel illustratief voor de mogelijkheden.
Donkergroene melk: meer dan alleen biologisch
Biologisch is daarbij het vertrekpunt, niet het eindstation. "Onze melk moet donkergroen zijn," zegt hij. "We hebben een kleinschalig bedrijf en als je zo klein bent, dan moet je onderscheidend blijven." Voor Dirk is schaalvergroting geen optie, dus liggen zijn ambities op een ander vlak. "Op thema's als weidegang, dierwelzijn en natuur gaan we veel verder dan de regels voorschrijven. Dat maakt ons ook aantrekkelijk voor een afnemer."
© Biologisch melkveebedrijf Gravesteyn
Thema's als hoorns, zoogtijd van kalveren en weidegang worden bewust bespreekbaar gemaakt, ook richting bezoekers. "Door het gesprek aan te gaan, leg je jezelf steeds opnieuw langs een maatschappelijke meetlat," merkt Dirk. "Dat beïnvloedt je bedrijfsvoering meer dan je misschien vooraf zou denken."
Koetastisch: vergaderen bij de boer
Die open houding krijgt concreet vorm in Koetastisch, de kleinschalige vergaderlocatie op het erf. In de volledig gerenoveerde oude melkschuur ontvangen Dirk en Isabella zakelijke groepen voor vergaderingen, trainingen en workshops. De locatie beschikt over twee afzonderlijke vergaderruimtes en wordt altijd exclusief verhuurd.
"Koetastisch is geen losstaand project, maar echt onderdeel van het bedrijf," benadrukt Dirk. "Het brengt mensen letterlijk tussen de koeien." Voor veel bezoekers is het de eerste keer dat zij een melkveebedrijf van dichtbij meemaken. "Dat levert vaak andere gesprekken op dan in een standaard vergaderzaal."
Isabella als spil van Koetastisch
De dagelijkse organisatie en gastvrijheid liggen grotendeels bij Isabella Gravesteyn. Zij zorgt voor de ontvangst, catering en aankleding. "Zij is hierin echt de spil," zegt Dirk. "Ik blijf verantwoordelijk voor het land en de koeien, maar zonder haar zou Koetastisch niet draaien."
Koetastisch is volgens Dirk geen grote inkomstenmotor, maar wel kostendekkend en strategisch waardevol. "Je moet waken dat het geen tijdvreter wordt, maar het draagt bij aan draagvlak en begrip. En dat is op de lange termijn minstens zo belangrijk."
Educatie, rustpunt en adoptiekoeien
Naast vergaderen bij de boer spelen educatie en natuurprojecten een belangrijke rol. Zo ontvangt het bedrijf jaarlijks veel schoolklassen voor boerderijeducatie. In het voor- en najaar krijgen basisscholieren les over melk, voer, mest, weidevogels en biologische landbouw. "Voor veel kinderen is dit hun eerste echte contact met landbouw," zegt Dirk. "Dat maakt het dankbaar werk."
© Claudia Metz
Daarnaast is er op het erf ook een Rustpunt: een onbediend terras waar wandelaars en fietsers kunnen pauzeren. Ook kunnen particulieren een koe adopteren, wat de betrokkenheid vergroot. "Soms is dat ook confronterend," merkt Dirk. "Als een adoptiekoe wordt afgevoerd, komen daar emoties bij kijken. Maar ook dat hoort bij openheid."
Voedselmoeras als experimenteerruimte
Een andere opvallende ontwikkeling is het voedselmoeras van één hectare, dat in 2025 als eerste op agrarische grond in Nederland werd aangelegd. In samenwerking met Stichting Voedselmoeras Nederland wordt hier gewerkt met een hoog waterpeil en natte teelten, passend bij veenweidegebied.
Het idee ontstond na een grote grondtransactie in 2020, waardoor het bedrijf zeer extensief werd. "We hadden geen ambitie voor meer koeien, dus de vraag was: wat kun je nog meer doen met dat land?"
De eerste zes jaar ligt het beheer bij de stichting; daarna volgt er een evaluatie. "Misschien levert het renderende teelten op, misschien blijft het kleinschalig. Het is nu in ieder geval vooral uitzoeken wat er wel en niet werkt."
Goed jaar ondanks droogte
Het afgelopen jaar werd volgens Dirk vooral gekenmerkt door extreme droogte. "De koeien liepen soms in gras dat eigenlijk niet meer geschikt was." Bijvoeren was noodzakelijk en dat drukte de melkproductie. Toch kijkt hij terug op een redelijk jaar, mede dankzij de biologische melkprijs en de spreiding van activiteiten.
© Claudia Metz
Vooruitkijkend naar 2026 hoopt Dirk dat het weer een vroeg weideseizoen toelaat. "We hebben zelfs in december nog tien dagen kunnen weiden." Het komende jaar wordt bovendien het eerste volledige seizoen met Collie, inclusief nieuwe functies zoals het invoeren van weidevogelnesten in het systeem. Ook wordt het weidevogelbeheer verder verzwaard, met meer plasdras en rustpercelen. "Je legt jezelf wel vast, maar de vergoedingen bewegen mee. En je moet ergens beginnen."
Leg eens je oor te luisteren
Als Dirk één boodschap wil meegeven aan collega-melkveehouders, dan is het om af en toe bewust buiten de eigen bubbel te stappen. "Leg je oor eens te luisteren bij mensen van buitenaf en probeer eens wat anders. Zet de deur open, letterlijk en figuurlijk." Dat levert soms confronterende momenten op, zoals emotionele reacties van koe-adoptanten bij het afvoeren van dieren. "Dat had ik nooit verwacht. Maar het hoort erbij als je mensen meeneemt in je verhaal."
Over vijf tot tien jaar hoopt Dirk dat alle bedrijfstakken gezond naast elkaar bestaan en dat zijn zoons, als zij dat willen, een plek kunnen vinden binnen het bedrijf. Volgens Dirk is ook juist daarom die veelzijdige bedrijfsvoering zo belangrijk. "Verbreding geeft ruimte om stap voor stap te groeien," zegt hij. "We willen niet steeds groter worden, maar wel steeds breder, om zo het bedrijf toekomstbestendig te maken."
Voor meer informatie:
Biologisch melkveebedrijf Gravesteyn & Vergaderlocatie Koetastisch
Oude Leedeweg 25
2641 NL Pijnacker
+31(0)6-19401606
[email protected]
melkveebedrijfgravesteyn.nl
