In Noord-Brabant en Zuid-Holland zijn recent vogelgriepuitbraken vastgesteld. In Oisterwijk is het virus aangetroffen op een bedrijf met circa 24.000 kalkoenen, in Maasland bij een houderij met ongeveer 220 kippen. Om verdere verspreiding te voorkomen, worden de vogels op beide locaties geruimd door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).
© Mihocphoto | Dreamstime
Rondom de besmette bedrijven geldt een vervoersverbod in een 10-kilometerzone. "Vanaf locaties met vogels in deze zone mogen geen vogels, broedeieren en/of consumptie-eieren worden vervoerd. Ook geldt een verbod voor de afvoer van mest en gebruikt strooisel," meldt de NVWA. Andere dieren dan vogels mogen wel onder strikte hygiënische voorwaarden worden vervoerd. De precieze zones zijn terug te vinden op de dierziektenviewer van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).
Landelijke ophok- en afschermplicht
Sinds oktober 2025 geldt in Nederland een landelijke ophok- en afschermplicht. De ophokplicht geldt voor commercieel gehouden vogels, de afschermplicht voor niet-commercieel gehouden risicovogels, zoals hobbymatig gehouden kippen. Bezoek aan commerciële vogelverblijven is beperkt tot strikt noodzakelijke situaties, en het landelijke tentoonstellingsverbod voor vogels is uitgebreid naar alle evenementen waar vogels worden samengebracht.
De NVWA voert daarnaast traceringsonderzoek uit naar mogelijke risicocontacten, bijvoorbeeld voor vervoer van pluimvee of producten in de periode voorafgaand aan de melding. Indien nodig volgen aanvullende maatregelen zoals extra bemonstering of het blokkeren van contactbedrijven.
Aanvullende monitoring
Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur meldt een hoge infectiedruk onder wilde vogels als mogelijke oorzaak van de snelle verspreiding. Minister Wiersma heeft besloten tot aanvullende monitoring. Bedrijven in de 1- en 3-kilometerzone rond de uitbraken worden tien dagen gevolgd via kadaverbemonstering en veertien dagen telefonisch gemonitord.
Ook in de wilde dierenpopulatie worden besmettingen vastgesteld. Onderzoek van Wageningen Bioveterinary Research en het Dutch Wildlife Health Centre bij vossen uit Friesland liet zien dat 22 van 47 vossen afweerstoffen tegen vogelgriep hadden, waarvan vijf mogelijk tegen de hoogpathogene H5-variant. Bij twee vossen is het virus zelf aangetoond. Volgens de onderzoekers wijst dit erop dat infecties bij vossen niet altijd leiden tot hersenbeschadigingen of zenuwverschijnselen.
Bovendien werd recent vogelgriep aangetroffen bij een zeehond uit Pieterburen en begin januari opnieuw bij een kat, die overleed na verkoudheidsklachten en ontstoken ogen.
Het ministerie benadrukt dat de kans op besmetting bij zoogdieren klein is, maar dat het toezicht en meldplichtensysteem voor dode en zieke wilde dieren en pluimvee wordt voortgezet om een goed beeld van de verspreiding te behouden.
Bronnen: Rijksoverheid, NVWA en het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
