Het nieuwe jaar laat voor de Nederlandse foodsector een gemengd beeld zien, met zowel groeikansen als uitdagingen. Volgens RaboResearch wordt 2026 gekenmerkt door aantrekkende particuliere bestedingen en een licht verbeterend consumentenvertrouwen, wat de volumes in de supermarkt positief beïnvloedt. Tegelijkertijd blijven de horeca en foodservice kampen met hoge kosten en een voorzichtig consumentengedrag.
Gematigde economische groei en stabiele inflatie
Voor 2026 verwacht RaboResearch een economische groei van ongeveer 1,3%, iets lager dan de 1,7% in 2025. De inflatie vlakt verder af tot circa 2% op jaarbasis, wat een verlichting biedt voor zowel consumenten als ondernemers in de voedingsindustrie. De werkloosheid stijgt licht, van 3,9% naar 4,3%, en blijft daarmee relatief laag.
Voor de foodsector betekent dit dat de oplopende particuliere bestedingen voorlopig vooral de supermarktsector bevoordelen. Het consumentenvertrouwen is nog niet volledig hersteld, waardoor het herstel van de vraag voorzichtig verloopt. In de horeca en foodservice, waar hogere prijzen heersen, blijft de vraag onder druk staan.
© Rabobank
Tabel 1: Na een bovengemiddelde stijging volgt stabilisering en zelfs daling van de prijzen van voedingsmiddelen
Horeca blijft achter bij consumentenbestedingen
Ondanks een stijgende koopkracht profiteert de horeca relatief weinig van de verbeterde consumentenvraag. Foodservicebedrijven worden geconfronteerd met hogere grondstofkosten, huur en lonen, waardoor prijzen flink zijn gestegen. Dit vergroot het prijsverschil met supermarkten en remt bestedingen. Ook aan de kant van hotels en vakantieparken zorgt de aanstaande btw-verhoging voor onzekerheid.
Volgens recente CBS-gegevens noemt bijna een kwart van de horecaondernemers onvoldoende vraag als grootste belemmering. Dit maakt dat het kortetermijnperspectief voor omzetgroei beperkt blijft. Langdurige kansen liggen echter in het inspelen op trends zoals digitalisering, verduurzaming en nieuwe consumentengedragingen.
Peulvruchten: een groeimarkt met duurzaam potentieel
Een opvallende groeimarkt in food is de consumptie van peulvruchten. Van bruine en zwarte bonen tot kikkererwten, edamame en linzen: het aanbod in supermarkten en kant-en-klaarmaaltijden neemt snel toe. Sinds 2022 steeg de verkoop van peulvruchten met 10% tot 15%.
Naast gezondheid en voedingswaarde bieden peulvruchten ook duurzaamheidsvoordelen. Als vlinderbloemige planten binden ze stikstof uit de lucht en verrijken ze de bodem. Veel exotische peulvruchten worden echter nog geïmporteerd uit landen als Canada, Turkije en Australië. Om de Nederlandse teelt te versterken, is samenwerking nodig tussen telers, verwerkers en supermarkten.
GLP-1-medicijnen beïnvloeden consumentengedrag
Een belangrijke ontwikkeling die de foodmarkt structureel kan veranderen, is het groeiende gebruik van GLP-1-medicijnen zoals Ozempic, Wegovy en Saxenda. Oorspronkelijk bedoeld voor diabetici, worden deze middelen steeds vaker ingezet voor gewichtsverlies. Het gebruik in Nederland is nog beperkt (onder 2% van de volwassenen), maar neemt snel toe door verbeterde beschikbaarheid en aankomende orale varianten.
GLP-1-medicijnen onderdrukken de eetlust, vertragen de spijsvertering en veranderen het beloningsmechanisme in de hersenen. Dit leidt tot lagere calorie-inname en andere eetpatronen, met directe impact op volumes in de foodsector. Tegelijkertijd ontstaan kansen: zuivel, functionele dranken en producten gericht op metabole gezondheid profiteren, evenals assortimenten die zijn afgestemd op GLP-1-gebruikers.
Uitdagingen aan aanbodzijde
Naast veranderend consumentengedrag blijft de foodsector beperkt door aanbodproblemen. In de veehouderij leidt opkoopbeleid tot een verwachte krimp van circa 5% in vlees- en zuivelvolumes. Ook in de akkerbouw dalen de productievolumes van suikerbieten (-6,6%), aardappelen (-1%) en granen (-2%) door bouwplanaanpassingen.
De mogelijkheid om deze volumedalingen te compenseren met hogere prijzen is beperkt, vooral in de zuivelsector. Arbeidsschaarste en netcongestie blijven bovendien investeringsruimte beperken. Het producentenvertrouwen blijft hierdoor laag, wat zorgt voor een wisselend sectorbeeld voor 2026.
Conclusie
Het nieuwe jaar biedt voor de foodsector zowel uitdagingen als kansen. Supermarkten profiteren van stijgende consumentenbestedingen, terwijl horeca en foodservice onder druk staan door hogere kosten en voorzichtig vraaggedrag. Groei zit vooral in gezondheidstrends zoals peulvruchten en in het inspelen op veranderend eetgedrag door GLP-1-medicijnen. Strategische samenwerking, innovatie en duurzame teelt kunnen Nederlandse producenten in 2026 helpen om de kansen te benutten en de uitdagingen te mitigeren.
Bron: Rabobank
