De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft een nieuwe variant gevonden van de schimmel die wratziekte veroorzaakt. Het gaat om het derde nieuwe pathotype dat sinds 2020 in Nederland is aangetroffen. Volgens de NVWA laat deze vondst zien dat wratziekte niet langer stabiel is en dat bestrijding en beheersing van de aardappelziekte lastiger worden.
© NVWA
De nieuwe variant werd ontdekt bij laboratoriumonderzoek van wratziektemateriaal uit de periode 2022-2024. Bij onderzoek van materiaal uit 2023 bleek het wratmateriaal van twee vondsten in staat om wratten te vormen op het aardappelras Belita, dat tot nu toe als sterk resistent werd beschouwd. "Er is nog niet eerder wratvorming waargenomen op dit ras," meldt de NVWA.
Nog geen officiële naam
Omdat deze uitkomst onverwacht was, zijn aanvullende toetsen uitgevoerd. Daaruit bleek dat het wratmateriaal een nieuw pathotype bevatte. Deze variant heeft nog geen officiële naam en wordt voorlopig 'SenBelita breaker' genoemd.
De vondst past in een breder beeld. Begin 2025 werd na laboratoriumonderzoek op wratmateriaal uit 2023 al een nieuw pathotype vastgesteld: pathotype 42 (Erica), dat de resistentie van het ras Seresta doorbreekt. In 2020 werd pathotype 38 (Nevşehir) voor het eerst in Nederland aangetroffen; dit werd tussen 2020 en 2022 op zes locaties gevonden. Binnen vijf jaar zijn daarmee drie nieuwe pathotypen vastgesteld, vooral in gebieden in het noordoosten van Nederland waar intensiever aardappelen worden geteeld.
Vondst van wratziekte in Groningen
In 2025 was er daarnaast een vondst van wratziekte in de gemeente Midden-Groningen, op de rassen Festien en BMC. Het is nog niet bekend om welk pathotype het hier ging; dit wordt de komende maanden onderzocht.
Volgens de NVWA bevestigt moleculair onderzoek dat de schimmel die wratziekte veroorzaakt sneller verandert. Dit komt waarschijnlijk doordat schimmelpopulaties genetisch materiaal uitwisselen tijdens vermeerdering. Hierdoor ontstaat een groter risico op het doorbreken van resistenties en wordt laboratoriumonderzoek minder betrouwbaar.
Resistente rassen in bufferzone
Het belangrijkste instrument om wratziekte te beheersen is de inzet van resistente rassen op de bufferzone rond besmette percelen. "Maar in de nieuwe situatie kan niet met zekerheid gezegd worden of een ras resistent is," aldus de NVWA. De autoriteit werkt samen met sectororganisaties, onderzoekers en veredelaars aan een nieuwe aanpak en benadrukt dat goede bedrijfshygiëne essentieel blijft. Telers zijn verplicht symptomen van wratziekte te melden bij de NVWA.
Bron: NVWA
