Omslag naar agro-ecologische aanpak in beleid en onderzoek kan landbouw verduurzamen
Een omslag in onze landbouwsector is een project van lange adem en dient stapsgewijs te gebeuren. De obstakels die een innovatieve landbouw vandaag in de weg staan, moeten dringend weggewerkt worden. Pioniers moeten extra gestimuleerd worden en over voldoende experimenteerruimte beschikken. Onderzoek moet inzetten op agro-ecologie. Dat is in het kort het besluit van het congres.
Pablo Tittonell: "We hebben een systeem nodig dat zichzelf telkens vernieuwt. En daar is geen blitswetenschap voor nodig. Kleine aanpassingen op vele verschillende punten, kunnen een groot verschil maken."
"Het is lastig om als wetenschapper agro-ecologie te bestuderen: bedrijven zijn niet geneigd om te investeren in onderzoek dat niet leidt tot een verkoopbaar product. En wetenschapsbladen zien systeemanalyse niet als echte wetenschap, terwijl we wel een redesign nodig hebben van het hele systeem."
Kees Steendijk: "Van 9 kilogram zaad oogst ik 9000 kilo tarwe. Dat kan niet, hoor ik steeds. Dat kan dus wel. Ik vertrek van het beste zaad, selecteer het nauwkeurig, ik plant uniform plantgoed uit en geef de planten veel ruimte. Zo oogst ik tot 10 stengels van een plant. Dat is efficiëntie."
Joris Relaes: "We hebben niet alleen een technologische innovatie nodig, maar ook een socio-economische innovatie. Daarom steunt de overheid het quick wins project voor korte ketenverkoop en het biogrondfonds."
"Wij gaan middelen overhevelen van pijler 1 naar pijler 2 om verdere verduurzaming mogelijk te maken. We overschatten trouwens meestal wat we in 1 jaar kunnen doen, maar we onderschatten doorgaans wat we in 10 jaar kunnen realiseren."
De vijf organisaties hebben alle vertrouwen in de haalbaarheid van een agro-ecologisch model. Een agro-ecologische aanpak gaat uit van de draagkracht van de natuur en maakt dankbaar gebruik van de natuurlijke processen en krachten die een ecosysteem in stand houden. De vraag is niet of een agro-ecologische landbouw in staat is om de wereld te voeden. Prof. Tittonell (Wageningen) keert de vraagstelling om: is het gangbare landbouwmodel in staat om de groeiende wereldbevolking duurzaam te voeden? Volgens Tittonell een retorische vraag want rapporten van de FAO (het wereldvoedselprogramma van de VN), beantwoorden die vraag negatief.
De druk van het huidige landbouwmodel wereldwijd op milieu en maatschappij is niet te ontkennen. De huidige landbouw blijkt te afhankelijk van eindige grondstoffen en houdt geen rekening met de maatschappelijke kosten die zij in de marge veroorzaakt. De indicatoren voor waterkwaliteit, fijn stof en biodiversiteit blijven ondermaats en onze bodem geraakt stilaan uitgeput. "Willen we van landbouw geen roofbouw maken, dan wordt het investeren in duurzame alternatieven een prioriteit.
Het toekomstige landbouwmodel moet productiviteit en milieukwaliteit combineren en het wereldhongervraagstuk oplossen.
Er zijn praktijkvoorbeelden die tonen dat dit kan. Zo is er de Nederlandse bio-tarweteler Kees Steendijk (zie foto hierboven), die met minimale impact op bodem en omgeving even hoge opbrengsten haalt als zijn gangbare collega's. Het zijn landbouwers als Kees die vandaag met zelf ontwikkelde technieken de innovatiebeweging naar een duurzame landbouw maken. Ondanks het enorme potentieel, wordt dit soort innovaties verwaarloosd vanuit het beleid en het landbouwonderzoek en botsen pioniers vaak op grote hindernissen.
Een agro-ecologische landbouw kan overal worden toegepast, ook in België. Het doet de opbrengst toenemen door de biodiversiteit efficiënter aan te wenden, zonder ze te schaden. Agro-ecologie omvat de wetenschap, de praktijken en de sociale beweging die deze ommekeer bepleit. Produceren in samenwerking met het ecosysteem en niet ten koste ervan, dat is wat de maatschappij van een landbouwsector terecht verwacht.
En dat is wat beleid en onderzoek dienen te ondersteunen. Pioniers verdienen stimulansen en voldoende experimenteerruimte. Obstakels dienen dringend aangepakt. Onderzoeksinstellingen zouden moeten inzetten op gericht onderzoek naar agro-ecologische technieken en grote marktspelers dienen hun leveranciers aan te sporen tot agro-ecologische landbouwtechnieken.
Voor meer informatie: www.bioforum.be
