Kansen voor voldoende rendement in bio
Een rendabele biologische groenteteelt is zeker mogelijk. Het arbeidsinkomen van telers van biologische aardappelen is vergelijkbaar met dat van gangbare telers. Belangrijke kostenveroorzakers in bio zijn zaaigoed, afschrijvingen en seizoens- en loonwerk. Het behalen van een hoog rendement in de biologische aardappelteelt vraagt vaak een grotere investering. Zo moet de bioboer investerenin de ontwikkeling en de promotie van nieuwe teelttechnieken of rassen die beter geschikt zijn voor de biologische teelt. Kennis vergaren en ervaring opdoen is hierbij van essentieel belang.
Het vinden van de goede afzetmarkt, het juiste zaaigoed, het goede grondtype, enzovoorts spelen een rol in de verhoging van jouw rendement. De biologische telers merkten bij de resultaten op dat het behaalde aantal kilo's aardappelen per hectare in belangrijke mate de resultaten bepaalt. Ook gaven ze aan dat de consument de biologische rassen onvoldoende kent en ze hierdoor links laat liggen. Deze rassen zijn nochtans veel rendabeler in de biologische teelt dan bijvoorbeeld het gekende bintje. Grotere naamsbekendheid van de biologische rassen zou dus tot betere rendementen kunnen leiden.
Voor knolselder, wortelen, prei en bloemkool zijn ook cijfers verzameld, deze waren niet representatief genoeg voor statistisch gebruik. Bij knolselder en wortelen is het bekomen arbeidsinkomen per hectare merkelijker groter dan in de gangbare teelt. Ook voor de biologische pompoenteelt werden cijfers verzameld. Er was echter geen gangbaar vergelijkingsmateriaal beschikbaar.
Ook in de melkveehouderij zijn er zeker kansen voor boeren die willen overstappen naar bio. Het arbeidsinkomen op biobedrijven ligt meer dan 20% boven dat van gangbare. Uit het onderzoek blijkt ook dat bio melkveehouders beduidend meer ruwvoedermelk per jaar per koe produceren dan de gangbare collega's. Volgens specialisten komt dit door een uitgekiend voeder- en eiwitmanagement. Ook de hoge gezondheidscijfers van de dieren vallen op. Het duurzame karakter van bio komt in de cijfers duidelijk naar voor. In bio liggen de variabele en vaste kosten wel hoger. Zo wordt er bijvoorbeeld meer stro gebruikt dan in de gangbare landbouw. Bio melkveehouderij is ook vaak extensiever en gemiddeld genomen minder productief per dier dan gangbaar. Ook hebben de bioboeren dikwijls een meerkost door advisering, controles en lidgelden. De biologische melkveehouderij vergt daarom een andere werkwijze en visie dan de gangbare.
Niettemin bleek uit de vergelijking van het arbeidsinkomen met gangbare collega's dat de biologische bedrijven er vaak als één van de beste uitkwamen. Bovendien is er in Vlaanderen zeker voldoende en gespecialiseerd advies beschikbaar voor de biologische melkveehouder, waardoor omschakelen geen probleem mag zijn.
Stemmen uit de praktijk
Een starter die omschakelde in 2008 en net zijn eerste biogroenten verkocht na twee omschakelingsjaren getuigt. "Ik wil graag een leefbaar bedrijf hebben zonder verder gedwongen te worden tot verdere schaalvergroting. Ook milieuredenen spelen een rol." Met de omschakeling hoopt deze starter in de eerste plaats een eerlijkere prijs te krijgen voor zijn producten.Zijn omschakelingsplan werd opgesteld door de Proeftuin voor Biologische Teelt (PCBT) en bijna volledig terugbetaald door de overheid. De geïnterviewde is ook tevreden over de dienstverlening van PCBT. "In mijn buurt zijn weinig vergelijkbare biologische bedrijven. Daardoor is PCBT mijn belangrijkste bron voor teeltinformatie en -kennis. Door hun praktijktesten kunnen ze erg nuttige informatie aanbieden."
De biologische tuinbouwer levert zijn biologische groenten aan een andere veiling dan vroeger. "Dat was de moeilijkste en meest onderschatte stap. Daarnaast is het toch een andere manier van produceren. Vroeger verkocht ik wat ik had staan. Nu verkoop ik meer vraaggericht. Daardoor zijn er ook meer pieken in arbeid."
Tijdens de omschakelingsjaren moest de ondernemer een deel van zijn omschakelingsgroenten verkopen aan de gangbare prijs. Heeft hij dan nooit spijt gehad van zijn beslissing om over te schakelen? "Nee, en zeg nooit 'nooit', maar ik zou toch niet teruggaan naar de gangbare teelt. Ik geloof in de toekomst van de biologische teelt. Uiteindelijk is de biologische markt nog relatief klein en kan ze nog flink groeien."
Johan Broekx, bio melkveehouder, is tevreden dat in de resultaten de biologische bedrijven qua arbeidsinkomen bij de betere zijn in vergelijking met gangbare bedrijven. Het toont volgens hem dat bio wel rendabel is en voor een aantal bedrijven misschien een strategische keuze naar meer rendement. "Bio kan zeker rendabel zijn, maar is daarom niet de kip met de gouden eieren." Uit zijn eigen ervaring en die van collega's van Biomelk Vlaanderen geeft Johan een aantal zaken mee waar een nieuwkomer zeker op moet letten. Als eerste speelt de mineralisatie en vruchtbaarheid van de grond een rol. Natuurlijk speelt ook de mate van intensivering mee. Voor zeer intensieve bedrijven is omschakelen moeilijker. Ook je sturingsmechanismen zijn bij bio beperkt. "Je bent gevoeliger voor weers- en teeltexcessen. Je dient hier als landbouwer mee om te gaan, maar ook ervaring speelt een grote rol. Daarnaast kunnen ook een aantal andere kleine elementen een rol spelen in je rendement. Zo is onkruidbestrijding moeilijker dan in gangbare landbouw. Daarom zijn bedrijven met kleinere verkaveling of verre weiden in het nadeel."
Ondanks de hoopgevende cijfers uit deze studie, moet je wel een aantal zaken afwegen als je de overstap maakt. "We hebben het geluk dat er degelijke en gespecialiseerde begeleiding bestaat. Door hun ervaring kunnen we het verschil maken en de bedrijven verder finetunen", vertelt Johan. In relatieve cijfers is Biomelk Vlaanderen een kleine groep. "We zijn al sinds de beginjaren op elkaar aangewezen als het gaat over afzet, teeltervaringen en vertegenwoordiging. Dat zorgt ervoor dat we een zeer collegiale groep zijn. We kunnen elkaar motiveren en we hebben veel aan elkaar."
Tot slot wil Johan ook nog meegeven dat nieuwe biologische bedrijven ten zeerste welkom zijn bij Biomelk Vlaanderen. "Onze coöperatie is na de beginjaren gegroeid naar een sterke groep waar alles in de plooi gevallen is en die nieuwkomers verwelkomt. We hebben onze plaats in de zuivelwereld gevonden en trachten verder te bouwen aan de toekomst. Met meer volume kunnen we alleen maar sterker worden."
Bio rendeert, daar kan je van op aan.
Dit onderzoek kwam tot stand binnen het project 'Bioboekhouding' en werd uitgevoerd door Boerenbond met steun van de Vlaamse Overheid.
Wens je meer info over de omschakeling naar bio? Contacteer dan Sofie Hoste of neem een kijkje op de website van Bio zoekt Boer: Sofie Hoste - [email protected] - 0494 982369 – www.biozoektboer.be
Bron: Bio Actief, tijdschrift voor de biologische ondernemer
