De Eerste Duurzame Generatie brengt een nieuw rapport uit met de titel: 'Transitie zonder gereedschap'. Hidde Boersma onderzoekt in het rapport welke gevolgen het huidige Europese middelenbeleid heeft voor de praktijk van boeren en telers.
Op basis van interviews met telers en specialisten laat het rapport zien dat de versnelde afname van toegelaten gewasbeschermingsmiddelen en het uitblijven van voldoende alternatieven in verschillende teelten leidt tot een kwetsbare overgangsfase. Dat kan gevolgen hebben voor ziektedruk, resistentieontwikkeling, teeltzekerheid en uiteindelijk ook voor de positie van Europese voedselproductie.
Te weinig tempo
Volgens de geïnterviewde vollegrondstelers, akkerbouwers en specialisten op het gebied van gewasbescherming ligt het probleem niet in de Europese ambitie om te verduurzamen. Integendeel: telers investeren in bodemkwaliteit, geïntegreerde teeltstrategieën en biologische oplossingen. De zorg zit in tempo: oude middelen verdwijnen sneller dan nieuwe middelen op de markt komen. "Telers zijn bereid om stappen te zetten en doen dat ook," stelt auteur Hidde Boersma. "Maar zolang de alternatieven er nog niet zijn, neemt het risico in het veld toe."
Toenemende risico's in de praktijk
Het rapport toont hoe resistentie in het gewas sneller ontstaat en ziektedruk toeneemt, doordat boeren en telers noodgedwongen vaker dezelfde middelen inzetten. Tegelijkertijd blijven keten- en markteisen onverminderd hoog, waardoor de risico's van misoogst en kwaliteitsverlies grotendeels bij de telers liggen. Dat beïnvloedt al vóór het seizoen de teeltkeuzes. Wanneer de foutmarges te klein worden, besluiten ondernemers bepaalde gewassen niet meer op te nemen in het teeltplan. In teelten als kool, zachtfruit en pootaardappelen gebeurt dit nu al. Niet alleen individuele bedrijfscontinuïteit, maar ook de Europese teeltcapaciteit komt onder druk te staan.
Randvoorwaarden bepalen succes van verduurzaming
Het rapport benadrukt dat verduurzaming wel degelijk mogelijk is, mits de randvoorwaarden meebewegen. Als voorbeeld noemen de auteurs de pilot 100% Groen Geteeld in glasgroenteteelt, waar volop ingezet is op het verminderen van middelengebruik. Dankzij intensieve begeleiding, datagedreven monitoring, escalatieprotocollen, risicodeling werd een resultaat van 70% minder inzet van middelen bereikt. Telers hadden wel altijd de mogelijkheid om chemische oplossingen in te zetten als biologische methoden onvoldoende effect hadden. Het ging bovendien gepaard met hogere kosten. "Dit laat zien hoe moeilijk de omslag is," aldus het rapport. "In de open teelten ontbreken deze randvoorwaarden, waardoor de transitie daar veel kwetsbaarder is."
Oproep: voorkom een risicovolle tussenfase
Hoewel er in de Europese Unie gewerkt wordt aan versnelling van de toelating voor groene middelen, gaat dit volgens de auteur te traag voor de dagelijkse praktijk van boeren en telers. Zonder passende overgangsmaatregelen dreigt krimp van productie of verplaatsing naar regio's met ruimere, maar vaak minder duurzame regels. Dat ondermijnt zowel het verdienvermogen van Europese telers als de duurzaamheidsdoelen zelf.
Het rapport pleit voor een duurzaamheidsaanpak dat niet alleen vraagt om minder synthetische middelen, maar ook om realistische kaders, gedeelde verantwoordelijkheid in de keten en beleid dat meebeweegt met de praktijk.
De Eerste Duurzame Generatie pleit voor een duurzaamheidsverhaal waarin technologie, innovatie en hoogproductieve teeltsystemen expliciet onderdeel zijn van de oplossing richting een duurzame toekomst.
Voor meer informatie:
De Eerste Duurzame Generatie
www.eersteduurzamegeneratie.nl
