In De Eilandspolder runt Tim Zijp samen met zijn ouders een biologisch-dynamisch (BD) melkveehoudersbedrijf. Ze hebben koeien en schapen, verhuren bootjes en kano's en houden ook pony's. Tim is licentiehouder bij de BD-certificeringsinstantie Demeter.
© Land van Ons
Het bedrijf heeft ligboxen en potstallen op stro, waar koeien en kalveren in groepsverband staan. "Het is een mix van Maas-Rijn-IJssel, Blaarkoppen, Fries-Hollands, oude rassen. Onze 2 stieren dekken ze allemaal. We melken 80 koeien, hebben 50 stuks jongvee en 100 schapen," vertelt Tim.
De grond van het bedrijf is versnipperd. Naast eigen percelen pacht het bedrijf ook van Staatsbosbeheer, de provincie, Land van Ons en particulieren. 's Zomers kunnen de koeien overal grazen, 20 uur per dag, maar bij nat weer moeten ze naar binnen. De BD-koeien geven ongeveer 6.000 liter melk per jaar, vergeleken met 12.000 tot 15.000 liter in intensieve melkveehouderijen.
Kalf bij de koe
Het bedrijf past al honderd jaar het systeem 'kalf bij de koe' (KbK) toe. "Mijn (over)grootouders en ouders, allemaal boer, konden hun percelen alleen met de boot bereiken. Als je dan koeien en kalfjes op eilandjes bij elkaar laat staan, is dat makkelijk. Je kunt de zorg voor het kalf aan de koe overlaten. Bovendien bleek dat als je moeder en kalf van elkaar scheidde, ze soms naar elkaar toe zwommen."
Na zes weken gaat de moeder naar de melkkoeien en blijft het kalf bij een pleegmoeder. "Er zijn koeien bij wie je 4 kalveren kunt laten drinken en dan hebben ze alle vier genoeg. De koe laat dat gewoon toe." De kalveren worden het hele jaar door geboren. "Je moet de kalveren wel in de gaten houden. Je bent met de hele kudde bezig, dat vraagt een andere manier van werken."
© Land van Ons
De kalveren blijven tussen de koeien. De koeien komen twee keer per dag naar het melkpunt; de kalveren blijven in de stal. "Het gebeurt zelden dat een kalf wordt vertrapt, ongeveer eens per jaar," zegt Tim.
Risico's en financiële overwegingen
Het systeem kent ook risico's. "Doordat de koe in het stro ligt, zit er meer vuil aan de spenen en krijgen de kalveren in grotere mate bacteriën binnen dan wanneer kalfjes apart staan. Bij goede weerstand is dat geen probleem." Daarnaast kan een kalf niet altijd met de speen worden gevoed, wat bij ziekte problemen kan opleveren. Financieel geldt dat koeien tijdens het melken melk ophouden voor het kalf. "Een kalf kan leven van 8 liter per dag, maar drinkt wat ie wil. Dat kan oplopen tot 16 liter per dag. Koeien geven dus 6 weken lang minder melk voor de verkoop."
Tim adviseert boeren die KbK willen proberen: "Doe wat past bij je bedrijf en waar je plezier in hebt. Als je wilt proberen of KbK iets voor jou is, moet je het 3 à 4 jaar doen voor je weet of het je past. Je gaat van een hele strakke organisatie naar een veel lossere organisatie die meebeweegt met de natuur, met de jaargetijden."
Standpunt Land van Ons
Land van Ons verpacht grond aan verschillende soorten boeren, ook aan biologische melkveehouders. De omschakeling naar biologisch draagt bij aan biodiversiteit en dierenwelzijn. "Ons beeld is dat er bij onze pachters veel aandacht is voor dierenwelzijn. Dit komt in onze uitingen nog wat minder naar voren. We gaan proberen dit komend jaar wat meer voor het voetlicht te brengen," aldus het bestuur.
© Land van Ons
Het bestuur benadrukt dat KbK past bij natuurlijk gedrag van dieren, maar dat er praktische en financiële haken en ogen zijn. "De haken en ogen maken dat wij op dit moment 'kalf bij de koe' niet als voorwaarde aan onze pachters opleggen. We gaan wel kijken naar de mogelijkheden en hier het komende jaar aandacht aan geven."
Bron: Land van Ons
