Biologisch akkerbouwer Hero pakt zijn kansen aan de Waddenzee

“Dit is waar Nederland begint, waar het land ontstaan is. Ik vind het echt de mooiste plek van Nederland”, vertelt Hero Havenga de Poel over zijn geliefde kwelders. Zijn diverse biologische akkerbouwbedrijf ligt pal tegen de Waddenkust aan. Op 2 februari was het ‘World Wetlands Day’, een goed moment om eens Hero’s ervaringen te horen over het runnen van een modern akkerbouwbedrijf zo dicht bij het water.

Hero Havenga de Poel. Beeld: Agrifirm

Naast de 50 hectare biologische landbouwgrond beheert Hero samen met zijn familie een slaperdijk én 8 hectare buitendijkse kwelder. Een bijzonder stuk ‘wetland’ wat nog ongerepte natuur is. Alleen het water laat hier haar zoute sporen na. “Als akkerbouwer kun je niets met de grond. We scharen er alleen paarden en vleesvee van collega’s in om de kwelder te onderhouden. Het bijzondere is dat alle Nederlandse natuur is aangelegd, overal is over vergaderd. Deze kwelders niet. Hier is geen mens aan te pas gekomen, dit is gewoon puur de ruigheid van de natuur”, vertelt Hero gepassioneerd. Het landschap is bijzonder, door de invloed van de zee zie je een afwisselend en uniek landschap. “Op elke tien centimeter aan hoogteverschil zie je een andere vegetatie”, legt Hero uit. “Dit geeft groei van bijzondere planten, zelfs van zilte groenten zoals lamsoor en zeekraal. Toprestaurants uit de regio komen bij ons plukken en verwerken het in gerechten.” Niet voor niets staat dit landschap op de Unesco werelderfgoedlijst. Over zijn ‘landschap voor fijnproevers’ raakt Hero dan ook niet uitgepraat. Daar boven op de dijk vertelt hij graag én regelmatig zijn verhaal, over hoe Nederland is ontstaan, daar op het raakvlak tussen zee en land. “Ik vind het leuk om mensen te inspireren, als je uitlegt hoe dit landschap in elkaar zit gaan anderen dat ook waarderen.

Producten lokaal afzetten
Op het biologische familiebedrijf Landgoud verbouwt Hero Havenga de Poel samen met zijn zus en ouders verschillende biologische granen als spelt, baktarwe, emmergraan en eenkoon. Lokale molenaars verwerken dit tot volkorenmeel en bloem. Daarnaast laat de ondernemer sap, wijn en siroop maken van biologische rode bessen en pasta van de eigen spelt. Ook de biologische mosterdzaden laat hij verwerken, net als de honing van de bijen die op de mosterdplanten vliegen. “De saldogewassen als zaaiuien, peen en pootaardappelen zet ik af via handelshuizen, de andere producten allemaal via lokale verkooppunten in de regio.” Advies, teeltbegeleiding en bemestingsadvies krijgt Hero van zijn teeltspecialisten van Agrifirm. Hero is daarnaast districtsbestuurder van coöperatie Agrifirm. In deze rol denkt hij mee over de strategie van Agrifirm. “Ik vind het belangrijk dat er een breed pallet aan boeren in de ledenraad zit. Dat zorgt voor scherpte en diepgang in de discussie”, vertelt Hero, die zelf veel oog heeft voor het bredere perspectief dan zijn bedrijf alleen.

Opnieuw starten met inpolderen
“De zee geeft en de zee neemt”, zegt Hero poëtisch. En wat hem betreft gaat dat geven ook gewoon door. “Het inpolderen ligt al decennialang stil. De politiek heeft besloten er natuur van te maken en daarom mag er niet meer worden ingepolderd. Maar dat is niet logisch. Je moet het vanuit een breder perspectief bekijken, vanuit het DNA van het landschap. We hebben eeuwenlang ingepolderd. Dat moeten we gewoon blijven doen. Natuurlijk hoeft dat niet alleen maar akkerbouw te zijn, we kunnen daar ook weer hele mooie nieuwe natuur van maken”, vindt Hero. Geen woorden voor een standaard akkerbouwer. En dat klopt, want Hero is, zoals hij het zelf zegt, een zij-instromer. Na jaren gewerkt te hebben als strategisch adviseur voor wethouders en gedeputeerden, bleef het boerenbedrijf lonken. Dus nu geen theoretische adviezen over het landschap meer, maar letterlijk met de handen en de voeten in zijn geliefde Groningse klei. 

Landschapsinclusieve landbouw
De Groningse regio De Marne, waar het bedrijf van Hero staat, heeft een visie ontwikkeld op toekomstige landschapsinclusieve landbouw. Deze visie gaat breder dan alleen natuurinclusieve landbouw. Ook het traditionele landschap, toerisme en het verdienmodel voor de boer zijn hier onderdeel van. Hero is een van de boeren die hierin heeft meegedacht met de rijksbouwmeesters. “Er komt een tweedeling tussen de boeren: je hebt boeren die blijven produceren voor de wereldmarkt en boeren die hun eindproducten meer en meer regionaal gaan afzetten. Als je lokaal produceert, is het makkelijker om contact te maken met je omgeving, want daar zit je klant. Deze groep boeren kan het verhaal over de landbouw daardoor goed aan het publiek vertellen. De andere groep zet vol in op produceren voor de wereldmarkt. Via het produceren van grondstoffen voor de verwerkende industrie zo goedkoop mogelijk de monden voeden, want daar zijn we als Nederland heel goed in”, ervaart Havenga de Poel. “En we kunnen daarin weer van elkaar leren, net als dat ik weer kan leren van een gangbare akkerbouwer.”
 
Onderzoek naar zouttolerantie van gewassen
De gezonde zilte zeelucht is gunstig voor Hero’s biologische gewassen. Maar zitten er ook nog nadelen aan, letterlijk tegen de natuur aan boeren? “Zo dicht bij het water zie je de klimaatverandering heel duidelijk. Door de smeltende ijskappen en gletsjers komt er een zeespiegelstijging en op termijn minder water in de Rijn en IJssel. Vervolgens komt er ook minder water in het IJsselmeer. Gelukkig mogen we hier nog zoet water uit het IJsselmeer naar onze regio pompen. Zo kunnen we de zoute kwel verdringen om te kunnen beregenen, maar ik weet niet of dat altijd zo blijft. Nederland speelt een belangrijke rol in de wereldvoedselproductie. Wij hebben enorm veel kennis en expertise op het gebied van landbouw. Wat is nou mooier dan die kennis inzetten om beter in te spelen op de klimaatverandering?”, droomt Hero.

Er is nog heel weinig onderzoek gedaan naar de ziltgevoeligheid en zouttolerantie van gewassen. Van zout in het grondwater krijgt het gewas stress. Stress betekent een suboptimale groei en vatbaarheid voor ziektes en schimmels. Daar ligt een enorme wereldwijde uitdaging als zoet water schaarser wordt door klimaatverandering. Havenga De Poel pleit dan ook voor fundamenteel onderzoek naar de zouttolerantie van gewassen. “We moeten als Nederland zorgen dat we daar koploper in zijn. Dan kunnen we als de zeespiegel verder stijgt ook onze kennis weer vermarkten. Als land met zoveel toekomstige zoute gebieden, binnen zo’n enorme delta, moeten we daar gewoon een rol in pakken. Daar kan Agrifirm een rol in spelen, want dat past bij de ambitie van een duurzame voedselketen voor toekomstige generaties. Verder kijken dan je portemonnee van nu en zorgen dat ook je toekomstige portemonnee gevuld blijft”, besluit de inspirerende ondernemer dan weer economisch.

Voor meer informatie: www.agrifirm.nl


Publicatiedatum:



Ook onze nieuwsbrief ontvangen? | Klik hier


Ander nieuws uit deze sector:


© BioJournaal.nl 2021

Schrijf je in voor onze dagelijkse nieuwsbrief om al het laatste nieuws direct per e-mail te ontvangen!

Inschrijven Ik ben al ingeschreven