Meer dan kwart van landoppervlak kampt met door de mens veroorzaakte degradatie

"IPCC-rapport onderstreept noodzaak hervorming wereldwijde voedselsysteem"

Op 8 augustus 2019 publiceerde het IPCC zijn 'Speciaal rapport over klimaatverandering, verwoestijning, degradatie van bodems, het duurzaam beheer van gronden, de voedselveiligheid en de flux van broeikasgassen in de terrestrische ecosystemen', goedgekeurd tijdens 50ste plenaire sessie van het IPCC (Geneve, 2-6 augustus 2019).

BioForum meldt dat het IPCC-rapport waarschuwt dat meer dan een kwart van het landoppervlak kampt met 'door de mens veroorzaakte degradatie'. Enkele bevindingen: De consumptie van vlees is in de afgelopen 60 jaar meer dan verdubbeld doordat het land in een ongezien tempo wordt omgezet in landbouwgrond. Ongeveer 2 miljard volwassenen hebben overgewicht of obesitas, maar 821 miljoen mensen zijn nog steeds ondervoed, wat de noodzaak onderstreept om het wereldwijde voedselsysteem te hervormen.

Maar de wetenschappers zien ook oplossingen. De strijd tegen de klimaatverandering moet de bescherming van bossen en natuurlijke ecosystemen omvatten, net als de vermindering van de vleesproductie en -consumptie.

Enkele kernboodschappen

Klimaat.be meldt nog het volgende over het rapport:

Op basis van de meest recente wetenschappelijke gegevens bestudeert dit rapport van het IPCC het verband tussen de klimaatverandering en de verschillende bodembestemmingen: het maakt het een stand van zaken op van de impact van klimaatverandering op de bodems, van de methoden voor bodembeheer die kunnen bijdragen tot klimaatmitigatie en tot klimaatadaptatie, en van de vragen rond de voedselveiligheid.

Het betreft een 'speciaal' rapport, volgend op rapport gewijd aan de impact van een klimaatopwarming van 1,5 °C, werd in oktober 2018 gepubliceerd. Een derde speciaal rapport, gewijd aan de oceanen en de pool- en ijskappen, is in voorbereiding en wordt in september 2019 verwacht. 

Het rapport maakt deel uit van de 6de evaluatiecyclus van het IPCC, die in 2021-2022 zal afgesloten worden met de publicatie van verschillende volumes die samen het 6de evaluatierapport uitmaken, en van het syntheserapport.

Het geheel van deze rapporten vertegenwoordigt de belangrijkste wetenschappelijke bijdrage waarmee rekening wordt gehouden tijdens de internationale klimaatonderhandelingen. De twee speciale rapporten uit 2019 zullen officieel voorgesteld worden tijdens de volgende conferentie van de partijen van het VN-Klimaatverdrag (UNFCCC), die plaats zal vinden in Santiago (Chili) in december 2019 (COP25).

Enkele kernboodschappen:

  • Bodems zijn zowel bronnen als 'putten' (opslagplaatsen) van broeikasgassen:
    • De menselijke activiteiten die aan het bodemgebruik verbonden zijn (landbouw, bosbouw en andere bodemgebruiken) zijn verantwoordelijk voor 23% van de door de mens veroorzaakte uitstoot van broeikasgassen;
    • ten gevolge van de verhoging van de CO₂-concentratie in de atmosfeer absorberen de natuurlijke ecosystemen een deel van deze uitstoot (29% van de totale CO₂-uitstoot).
  • Sinds de pre-industriële periode (1850) is de temperatuur aan het bodemoppervlak twee keer meer toegenomen dan het wereldgemiddelde; de klimaatverandering heeft bijgedragen tot de verwoestijning, de degradatie van bodems en een lagere voedselveiligheid in verschillende gebieden in de wereld. Volgens alle scenario’s voor de uitstoot van broeikasgassen worden in de toekomst nog zwaardere gevolgen voorspeld.
  • De klimaatverandering veroorzaakt een bijkomende stress op de gronden, verhogen de huidige risico’s die wegen op de bestaansmiddelen, de biodiversiteit, de gezondheid, de infrastructuren en de voedselsystemen. Sommige streken zullen bijzonder ernstige gevaren lopen.
  • De meeste terrestrische ecosystemen zijn kwetsbaar voor klimaatverandering. Tal van praktijken van duurzaam bodembeheer laten echter toe om de opwarming af te remmen en de effecten ervan op de ecosystemen en de maatschappij af te zwakken, verwoestijning en bodemdegradatie tegen te gaan, en de voedselveiligheid te verhogen. Deze praktijken kunnen ook een positieve bijdrage leveren om de doelstellingen van een duurzame ontwikkeling te halen.
  • De grootschalige ontplooiing van gewassen voor energetische doeleinden (biomassa-energie en biobrandstoffen), al dan niet in combinatie met technieken voor de opvang en opslag van CO₂, houdt risico’s in op verwoestijning, bodemdegradatie en de voedselveiligheid.
  • De responsmaatregelen met betrekking tot de productieketen van voedsel, van de productie tot aan de consumptie (met inbegrip van de wijziging van de diëten), kunnen een belangrijke bijdrage leveren tot de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen op middellange en lange termijn, de verhoging van de voedselveiligheid en een duurzamer beheer van de bodems.
  • Een snelle vermindering van de uitstoot van broeikasgassen, die het mogelijk maakt de opwarming ruim onder de 2 °C (t.o.v. de pre-industriële periode) te houden, zou de negatieve impact van klimaatverandering op de terrestrische ecosystemen en het voedselsysteem beperken. Elke bijkomende vertraging in het nemen van maatregelen voor het terugschroeven van de uitstoot of voor adaptatie zou tot een verhoging van de kosten leiden en een negatieve sociale impact hebben. In tal van sectoren is de kost verbonden aan een gebrek aan maatregelen op het vlak van uitstootvermindering en van de strijd tegen verwoestijning en bodemdegradatie, groter dan de kost van een onmiddellijke actie.

Reactie Rainforest Alliance

Rainforest Alliance geeft in een reactie aan dat het rapport alarmerend is, maar wel hoop geeft: Het IPCC rapport licht toe hoe klimaatverandering en intensief landgebruik (door onder andere landbouw) elkaar versterken. De resultaten zijn alarmerend en geven hoop. Zo onderstreept het onderzoek het belang van natuurlijke klimaatoplossingen en welke consequenties we kunnen verwachten als we niet omschakelen naar duurzame landbouwmethoden en bossen blijven kappen. Bomen en andere natuurlijke klimaatoplossingen van essentieel belang zijn en zelfs een belangrijke bijdrage (37%) kunnen leveren aan het behalen van de klimaatdoelen voor een fractie van het beschikbare klimaatbudget (2.5%). Voor Rainforest Alliance is de focus op natuurlijke klimaatoplossingen van essentieel belang. De NGO ziet natuurlijke klimaatoplossingen als een fundamenteel onderdeel van haar proposities en werkt nauw samen met boeren en het bedrijfsleven om klimaatverandering door intensief landbouwgebruik te beperken.

"In de afgelopen 30 jaar is Rainforest Alliance continu bezig geweest met de link tussen landbouw en ontbossing. Als organisatie leveren we een constructieve bijdrage aan oplossingen voor de problemen die in het IPCC-rapport worden aangekaart", zegt Han de Groot, CEO van Rainforest Alliance. "We moeten de manier waarop de landbouw doen veranderen. Dat betekent dat we moeten focussen op milieuvriendelijkere landbouwpraktijken én tegelijkertijd ook de compensatie voor de lokale boeren, het inkoopbeleid van het bedrijfsleven en consumptiepatronen in gedachten houden."

"Het is goed dat iedereen zich steeds meer realiseert dat het voedsel dat we eten en de manier waarop het geteeld wordt een directe impact heeft op de uitstoot van broeikasgassen", zegt Aparajita Bhalla, verantwoordelijk voor markttransformatie bij Rainforest Alliance. "Maar alleen het erkennen van het verband tussen ontbossing, landdegradatie, voedselzekerheid en klimaatverandering is niet voldoende. Dat is slechts het begin, we moeten blijven innoveren en streven naar een duurzamer landbouwsysteem zodat we uiteindelijk klimaatvoordelen kunnen plukken."

Klik hier voor het rapport


Publicatiedatum:



Ook onze nieuwsbrief ontvangen? | Klik hier


Ander nieuws uit deze sector:


© BioJournaal.nl 2019

Schrijf je in voor onze dagelijkse nieuwsbrief om al het laatste nieuws direct per e-mail te ontvangen!

Inschrijven Ik ben al ingeschreven